null

Zakończenie konserwacji malowideł w Res Sacra Miser

Drukuj otwiera się w nowej karcie
wstep_sacra_0.JPG

 

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP powstał w 1664 roku w dawnej sali jadalnej pałacu Adama Kazanowskiego. Pałac wzniesiony w 1 poł. XVII wieku przekazano w 1663 r. zakonowi karmelitanek bosych, które urządziły w nim kościół klasztorny. Następnie w 1818 r. gmach przeszedł w ręce Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności (WTD). Świątynia znana jest także pod nazwą - kaplica Res Sacra Miser. Jako jeden z niewielu warszawskich kościołów przetrwał wojnę bez większych zniszczeń. Świątynia jest obiektem o wyjątkowej wartości artystycznej i historycznej.

Konserwacja ołtarzy bocznych

W trakcie ostatniego etapu prac zakończono konserwację dwóch iluzjonistycznych ołtarzy bocznych namalowanych w technice al fresco (sposób malowania ściennego na wilgotnym tynku). Malowidła powstały w 1 połowie XVIII wieku na dłuższych ścianach kościoła. Dekoracje te są czwartą chronologiczną warstwą w tym zabytkowym wnętrzu.

Od końca XVIII wieku pozostawały ukryte pod późniejszymi nawarstwieniami. W trakcie odsłaniania polichromii konserwatorzy liczyli się z tym, że nie wszystkie późniejsze warstwy będzie można usunąć ze względu na ich dużą wartość historyczną i artystyczną. Malowidła pozostają więc częściowo zasłonięte przez żeliwną balustradę i ambonę z początku XIX wieku. Przykrywają je też namalowane wprost na tynku obrazy z 2 poł. XIX wieku przedstawiające sceny maryjne.

Te ostatnie, wykonane techniką olejną, poddano w ubiegłych latach pełnej konserwacji i restauracji. Wspomniane nawarstwienia wiążą się z kolejnym rozdziałem historii budynku, kiedy to przekazany został Warszawskiemu Towarzystwu Dobroczynności, a karmelitański kościółek stał się kaplicą WDT.

Scalenie kolorystyczne i retusze

W takiej sytuacji, a także ze względu na stopień zniszczenia barokowych malowideł, konserwatorzy zdecydowali się na delikatne scalenie kolorystyczne, ograniczając do minimum retusze i rekonstrukcje. Celem było uczytelnienie malowidła, co uniemożliwiały wcześniej liczne przetarcia i ubytki warstwy malarskiej. Dzięki temu oryginał pozostał tym czy faktycznie jest – reliktem dawnego malarskiego wystroju kościoła karmelitanek.

Relikty sali jadalnej pałacu Kazanowskiego

W tym roku zakończono też badania architektoniczne całego północnego skrzydła budynku. Ich wyniki pozwoliły właściwie zinterpretować  liczne, odsłonięte w trakcie prac  konserwatorskich relikty pochodzące z różnych faz powstawania kościoła. Wybrano najciekawsze zachowane fragmenty, warte wyeksponowania w formie świadków w ramach przyszłej, końcowej aranżacji wnętrza. Najstarsze z nich to fragmenty muru sprzed budowy pałacu Adama Kazanowskiego oraz pozostałości wspaniałej sali jadalnej samego pałacu.

Prace przy barokowych freskach wpisują się w kompleksowy projekt mający na celu przywrócenie wnętrzu kościoła zabytkowej i artystycznej wartości, jak też wyeksponowanie najciekawszych zachowanych reliktów, będących materialnym świadectwem jego bogatej historii.

Na prace przeprowadzone w  2020 r. została przyznana dotacja m.st. Warszawy w wysokości 87 tys. zł.

W 2021 r. planowana jest konserwacja ambony, częściowo przesłaniającej malowidła na północnej ścianie kościoła oraz żeliwnych balustrad galerii, które zatraciły szlachetność detalu pod wieloma warstwami przemalowań.

Prace konserwatorskie w kaplicy Res Sacra Miser trwają od wielu lat. Pisaliśmy o nich w 2013 r. informując o pierwszym i drugim etapie rekonstrukcji malowideł. Trzeci etap opisaliśmy w 2017 r.

 

Wnętrze kościoła przed wykonaniem retuszu scalajacego dekoracji ściennych.
Zobacz galerię (10 zdjęć)
Fragment ołtarza na ścianie północnej po zakończeniu prac.
Fragment fresku przed wykonaniem retuszu (ściana północna)
Stan po wykonaniu retuszu.
Fragment fresku przed wykonaniem retuszu (ściana północna)
Stan po wykonaniu retuszu.
Fragment fresku przed wykonaniem retuszu
Stan po wykonaniu retuszu.
Fragment odsłoniętej ściany zabudowań sprzed budowy pałacu Kazanowskich.
Narożnik najstarszych zabudowań sprzed budowy pałacu Kazanowskich.