null

Wilanowski Park Kulturowy - folwark

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Budynek dawnego spichlerza. Fot. BSKZ
Budynek dawnego spichlerza. Fot. BSKZ

 

Budowa zabudowań gospodarczych i uprawa ziemi doskonale współgrała z pierwotnym, ziemiańskim charakterem majątku. Użytkowy ogród owocowy, znajdujący się w południowej części ogrodu wilanowskiego, był zieloną granicą oddzielającą część reprezentacyjną od gospodarczej.

 

Zabudowa folwarku za czasów króla Jana III zorganizowana była wokół podwórza o kształcie nieregularnego czworoboku. Znajdowały się tam m.in. browar, stajnia dla mułów, gołębnik, pasieka, stodoła oraz domy pracowników gospodarstwa. Wiemy również, że w folwarku działał wiatrak, holendernia (obory) oraz słodownia. Funkcja tych budynków ujawnia produkty, które były w nich wytwarzane (piwo) oraz przeznaczenie (hodowla inwentarza).

 

Wybitni architekci projektują… obory

 

W latach 30. XVIII w. rozpoczęła się stopniowa likwidacja pierwotnego folwarku królewskiego. W jego miejsce powstał ogród będący przedłużeniem wcześniej powstałych, otaczających pałac założeń. Dla zabudowań zostało wyznaczone nowe miejsce – po południowej stronie Potoku Służewieckiego.
Proces kształtowania się tej przestrzeni trwał przez kolejne dekady. O jego związku z kompozycją założenia ogrodowego może świadczyć to, że jedną z obór dworskich zaprojektował na zlecenie Izabeli Lubomirskiej, Szymon Bogumił Zug.

 

Również za czasów Stanisława i Aleksandry Potockich, do projektowania architektury folwarku, zaangażowany był jeden z najlepszych architektów tamtych czasów. Christian Piotr Aigner zaprojektował kolejną holendernię, którą połączono ze starszymi zabudowaniami, efektownym neogotyckim ogrodzeniem. Od strony parku budynek obory zyskał historyzujący wygląd (kostium), idealnie wpisujący się w koncepcję ogrodu angielskiego zaprojektowanego w tej części założenia.  

 

Co pozostało z dawnego folwarku?

 

Do dziś zachowały się budynki browaru i spichlerza z 1782 r., położone przy ul. S.K. Potockiego 7. Szczególnie cenny jest spichlerz, pod dachem którego znajduje się historyczna więźba dachowa.

 

Zagospodarowanie folwarku mocno ucierpiało podczas nalotów w 1939 r. Zniszczone wtedy budynki nie zostały nigdy odbudowane. Po wojnie majątek został znacjonalizowany a tereny folwarku ostatecznie trafiły do Szkoły Główniej Gospodarstwa Wiejskiego.

 

Odwiedzając Wilanów warto zboczyć poza główny szlak turystyczny. Wystarczy krótki spacer ul. Stanisława Kostki Potockiego do ul. Vogla, by poznać inne oblicze Wilanowa. Obok zagospodarowanych budynków, można odnaleźć również inne obiekty, jak piwniczki, czworaki czy lamus, które zaniedbane popadają w ruinę.


 

Dawny spichlerz z małymi okienkami, kryty dachówką.
Zobacz galerię (3 zdjęć)
beżowy budynek z czerwonym dachem wśród zieleni
pałac wilanowski widziany z boku wśród zieleni. Fotografia wykonana z ogrodu