null

Wiadukt linii obwodowej na ul. Obozowej

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Mosty i wiadukty to najczęstsze ofiary działań wojennych. Konstrukcji tego typu, które ocalały w Warszawie jest niewiele. Zalicza się do nich wiadukt kolei obwodowej nad ul. Obozową, zbudowany w 1929 roku.

Zdjęcia i mapy na karcie ewidencyjnej wiaduktu na ul. Obozowej.

Na zdjęciu karta początkowa wiaduktu na ul. Obozowej.

Linia po nasypie

Pod koniec XIX wieku w Warszawie funkcjonowały trzy dworce kolejowe – jeden na lewym, dwa na prawym brzegu. Nie miały one ze sobą połączenia. Wraz z budową Kolei Nadwiślańskiej (1874 r.) myślano o tym, jak zmienić ten stan, jednocześnie omijając ścisłe centrum Warszawy. I tak w 1876 roku narodził się pomysł przeprowadzenia linii obwodowej. Dzięki niej pociągi z Rosji, o szerokim rozstawie szyn, nie tylko mogły przejeżdżać mostem na lewy brzeg, ale na Woli łączyły się z dworcem przeładunkowym Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej o normalnym rozstawie szyn. Z tego miejsca Królestwo Polskie, a co za tym idzie Imperium Rosyjskie, miało połączenie z Europą. 

Tory położono od dworca Warszawa Zachodnia, przez stacje Warszawa Wola, Warszawa Młynów, Warszawa Koło, Warszawa Powązki, Warszawa Gdańska do stacji Warszawa Praga. Linia biegła po nasypie, który skutecznie ograniczał rozwój północnej-zachodniej części miasta. W latach 20. XX wieku postanowiono to zmienić. Tak powstał wiadukt nad ul. Obozową.

Typowa konstrukcja

Zbudowano dwuprzęsłowy wiadukt kolejowy dla linii dwutorowej, który był standardową konstrukcją inżynierską stosowaną w latach 20. XX w. Nitowane stalowe przęsła najpewniej zostały wykonane w zakładach K. Rudzki i Ska (w Warszawie lub Mińsku Mazowieckim). Zakłady te były wówczas największym i najbardziej doświadczonym przedsiębiorstwem specjalizującym się m.in. w konstrukcjach mostowych.

Tory ułożono na drewnianych podkładach i tłuczniowej podsypce. Pociągi mogły się po nich poruszać z prędkością 60 km/godz. Przęsła wiaduktu, mierzącego nieco ponad 20 metrów, zostały wsparte na dwóch przyczółkach i jednym filarze. Wykonano je z kamienia polnego i oblicowano ciosami granitowymi. Przyczółki wsparła skarpa ziemna usypana z warstwy kamienia gładzonego, ozdobiona romboidalnym wzorem z trójkątnych kamiennych kostek.

Wraz z budową w 1931 r. kolejowej linii średnicowej z nowym mostem przez Wisłę, znaczenie kolei obwodowej zmalało. W 1937 r. pod wiaduktem przeprowadzono linię tramwajową. To połączenie pozwoliło na rozwój osiedla Koło.

Wiadukt pilnie strzeżony

Podczas II wojny światowej w pobliżu wiaduktu Niemcy pobudowali bunkier Ringstand 58c. Żelbetowa konstrukcja była jedną z kilkudziesięciu tzw. tobruków, które okupant umieścił w stolicy głównie wzdłuż linii kolejowej od Warszawy Zachodniej po Warszawę Gdańską.

Potoczna nazwa „tobruk” wzięła się z faktu, że po raz pierwszy te małe schrony zostały wykorzystane przez Niemców w walkach pod Tobrukiem w 1941 roku. 
Ich rozmieszczenie w Warszawie wyznaczało kluczowe punkty do utrzymania przez okupantów kontroli nad miastem.

Czasy współczesne

Podczas II wojny światowej wiadukt nie został poważnie uszkodzony. Blisko 90–letnia konstrukcja przetrwała w dobrym stanie do końca eksploatacji i rozpoczęcia kompleksowego remontu linii Warszawa Zachodnia — Warszawa Gdańska w marcu 2017 r. Ze względu na poszerzenie ul. Obozowej i konieczność przesunięcia przyczółku południowego o około 7 m, został on rozebrany.

Przyczółek północny oraz filar stojący na środku jezdni, wyremontowano. Nitowaną konstrukcję stalową zdjęto i zastąpiono nową. Przedwojenne przęsła w ogólnie dobrym stanie, zostały zachowane jako przykład zabytku techniki o historycznej wartości i wykorzystane w kładce dla pieszych prowadzącej do przystanku Warszawa Powązki. Niemiecki bunkier tobruk wydobyto i przesunięto o kilkanaście metrów, tak aby nie przeszkadzał inwestycji.

Karta ewidencyjna obiektu wykonana przez J. Andrzejewskiego i J. Wardęckiego dokumentuje stan wiaduktu w momencie prowadzenia remontu w 2017 roku. 


 

Wiadukt od strony wschodniej przed remontem
Zobacz galerię (3 zdjęć)
Wiadukt podczas remontu
Wiadukt nad ul. Obozową - stan obecny. Fot. BSKZ