null

Warszawskie pomniki wędrujące, część 1

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Pomniki to najczęściej dzieła wielkogabarytowe, a ich ciężar idzie w setki ton. Montaż rzeźb to spore przedsięwzięcie inżynieryjne. Wydawałoby się, że te uwarunkowania sprawiają, że raz postawione już raczej nie zmieniają swego miejsca. Nic bardziej mylnego.

Kolaż trzech czarnobiałych zdjęć pomnika Syrenki Warszawskiej
Trzy lokalizacje pomnika Syrenki: na Rynku Starego Miasta, w parku Rydza Śmigłego oraz na murach staromiejskich. Źródło: Fotopolska.eu

Opiszemy losy dziewięciu warszawskich pomników i jednej uroczej fontanny, które przez lata wędrowały po naszym mieście. Te podróże liczyły od wielu kilometrów, po zaledwie kilka metrów. Przyczyny przenosin pomników były różne. Niekiedy powrót na stare miejsce był niemożliwy, a czasem nowe ulokowanie obróciło się na dobre i podkreśliło walory dzieła.

Rekordziści

Pomnik Syrenki odsłonięty w 1855 roku był przenoszony aż sześć razy. Jego pierwsze miejsce to środek Rynku Starego Miasta. W 20-leciu międzywojennym postawiono go na terenie Klubu Sportowego „Syrena” przy ul. Solec. Po wojnie zawędrował do parku Rydza Śmigłego, następnie na mury staromiejskie, znów na Rynek, aby w 2008 roku spokojnie spocząć w Muzeum Warszawy (na Rynku obecnie stoi kopia rzeźby K. Hegla).

Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, jeśli nie liczyć pierwotnej lokalizacji, którą wybrał sam car Aleksander I, czyli przed pałacem Namiestnikowskim, stał w sześciu miejscach. Pierwszym była twierdza Modlin, gdzie monument zdeponowano, bowiem po wybuchu powstania listopadowego jego postawienie w Warszawie stało się niemożliwe. Następnie został wywieziony przez Iwana Paskiewicza do Homla w Rosji. Gdy po wygranej wojnie polsko-radzieckiej wrócił w 1922 roku do Warszawy, tymczasowo ustawiono go na dziedzińcu Zamku Królewskiego. W roku następnym uroczyście przeniesiono go przed Grób Nieznanego Żołnierza, gdzie w 1944 roku został wysadzony. Po wojnie odtworzony pomnik upchnięto w Łazienkach przed Starą Pomarańczarnią, by wreszcie w 1965 roku postawić go przed obecnym Pałacem Prezydenckim przy Krakowskim Przedmieściu. Po tak długiej podróży książę wrócił na miejsce, które od początku było mu pisane.

 

Kolaż trzech zdjęć pomnika księcia Poniatowskiego - na koniu, w stroju rzymianina