null

Warszawskie drewniane leśniczówki i gajówki

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Warszawa to nie tylko zabudowa miejska czy przemysłowa, ale również lasy. Budynki związane z gospodarką leśną znalazły się na terenie stolicy w wyniku powiększenia jej granic w 1951 r. Zachowane drewniane leśniczówki i gajówki spełniały funkcję mieszkalną oraz biurową.

Na zdjęciu drewniana leśniczówka z XIX wieku przy ul. Rydzowej. Fot. BSKZ

Drewniany parterowy dom z gankiem.

Większość z nielicznych obiektów architektury leśnej w Warszawie znajduje się na terenach dawniej należących do dóbr wilanowskich. Od lat 20. XVIII wieku tj. od czasów, gdy ich właścicielką była Elżbieta Sieniawska, rozciągały się one nie tylko na terenach dzisiejszych Kabat i Wilanowa, ale również na wschód od Wisły tj. w dzisiejszym Wawrze i części Pragi-Południe. W tamtych czasach majątek ten był znacznie większy od powierzchni ówczesnej Warszawy. W XIX wieku dobra wilanowskie przeszły w posiadanie rodu Potockich, a następnie stały się własnością rodziny Branickich.

Leśniczówka w Powsinie


Jeden z najciekawszych obiektów zachował się w Lesie Kabackim przy ul. Rydzowej,
na terenie dawnych lasów dóbr wilanowskich.


Jest to powstała ok. 1890 roku drewniana leśniczówka, którą wzniesiono w konstrukcji zrębowej i przykryto dachem naczółkowym (odmiana dachu dwuspadowego z dodatkowymi, trójkątnymi połaciami tzw. naczółkami umieszczonymi w górnej części  ścian szczytowych). Od strony południowej przy wejściu do budynku dostawiono drewnianą werandę. W otworach okiennych zachowała się stolarka okienna oraz drewniane okiennice. Budynek był zamieszkały przez blisko 130 lat przez wielu leśniczych z rodzinami. Leśniczy sprawowali opiekę nad drzewostanem oraz zajmowali się pozyskiwaniem materiału drzewnego, a także nadzorowali pracę gajowych.


Gajówka w Morysinie


Znacznie starszym obiektem jest drewniana gajówka znajdująca się również na terenie dawnych dóbr wilanowskich w parku Morysin. Gajówka powstała około 1846 roku, według projektu Chrystiana Piotra Aignera. Zapraszamy do lektury artykułu na jej temat.


Gajowy, który zamieszkiwał budynek był pracownikiem służby leśnej i jednocześnie podwładnymi leśniczego. Do jego obowiązków należała ochrona majątku leśnego oraz pomoc leśniczemu przy dozorowaniu prac gospodarczych.


Gajówka w Międzylesiu


Ciekawa gajówka zachowała się w Lesie Olszyńskim w Międzylesiu, w Wawrze przy ul. Wolęcińskiej (dawny Las Wilanowski pierwotnie przynależny również do dóbr wilanowskich). Budynek ten niedawno odkryli pracownicy Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków. Powstał prawdopodobnie w 20-leciu międzywojennym. Dom jest otynkowany i przypomina budynek murowany, ale ma drewnianą konstrukcję. Przykrywa go dach półszczytowy
(
odmiana dachu dwuspadowego z szerokim okapem umieszczonym w ścianie szczytowej). Forma zachowanej gajówki przypomina drewniany pawilon wystawowy Dyrekcji Naczelnej Lasów Państwowych z 1932 r., który był prezentowany na wystawie „Tani Dom Własny”. Służył prawdopodobnie jako prototyp gajówek wznoszonych przed wojną.

O budynku powystawowym, który stoi do dziś przy ul. Cegłowskiej 35 na Starych Bielanach oraz o wystawie „Tani Dom Własny”, pisaliśmy na naszej stronie.

Drewniany parterowy dom z gankiem.
Zobacz galerię (4 zdjęć)
Drewniany parterowy dom o spadzistym dachu.
Dom otynkowany o spadzistym dachu.
Parterowy drewniany dom.