null

Teren warszawskiego getta ujęty w GEZ

Drukuj otwiera się w nowej karcie

1 października Renata Kaznowska, wiceprezydent m.st. Warszawy, podpisała Zarządzenie nr 1667/2021 w sprawie zmian w gminnej ewidencji zabytków m.st Warszawy. Ujęcie terenu getta w GEZ jest zwieńczeniem kilkuletniej, zapoczątkowanej w 2017 roku, pracy badawczej zespołu archeologów z Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Karta ewidencyjna terenu getta.

Zarządzeniem tym została włączona między innymi karta ewidencyjna archeologicznego zabytku nieruchomego pt.: „Podziemne relikty getta warszawskiego - getto szczątkowe i szopy wraz z terenami niezamieszkałymi „dzikimi”. Osadnictwo miejskie”.
Tytuł i treść karty została przygotowana w wyniku wieloetapowych konsultacji ze specjalistami z Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Centrum Badań nad Zagładą Żydów Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Muzeum Getta Warszawskiego, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, Państwowego Muzeum Archeologicznego, Muzeum Warszawy oraz Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich Oddział w Warszawie.

Podstawą ujęcia zabytku w GEZ była analiza historyczno-kartograficzna, kwerenda archiwalna przeprowadzona przez pracowników BSKZ oraz opracowanie wytycznych konserwatorskich terenu getta warszawskiego. Jest to praca zbiorowa pod redakcją Państwowego Muzeum Archeologicznego. Głównym problemem było wyznaczenie potwierdzonych historycznie granic zabytku, których przebieg był dotychczas niejednoznaczny. Wobec braku zachowanych w terenie elementów umożliwiających identyfikację zasięgu getta, badacze zdecydowali się wyznaczyć granice na podstawie źródeł kartograficznych. 

Pierwszy etap projektu badawczego

Intencją Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków było w pierwszej kolejności ujęcie w GEZ obszaru o największym potencjale archeologicznym, czyli terenów, gdzie prawdopodobieństwo natrafienia na zabytki archeologiczne, świadczące o losach mieszkańców getta, jest największe. Zaliczono do niego teren getta szczątkowego i szopy wraz z tzw. terenami niezamieszkałymi tzw. „dzikimi“. W wyniku prac otrzymano wektorową bazę danych zawierającą historyczne podziały katastralne dla całego obszaru wchodzącego w obręb byłych terenów getta (ok. 1725 hipotek), a także wykaz dawnych numerów hipotecznych i policyjnych (ok. 2150).  
Ujęcie zabytku w GEZ jest efektem zakończenia pierwszego etapu projektu badawczego nad gettem.

Pod ochroną konserwatorską

Ujęcie obszaru getta w gminnej ewidencji zabytków pozwoli objąć go prawną ochroną konserwatorską, na podstawie zapisów w przygotowywanych dla tego terenu miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.  Jednak już od tej chwili wszystkie wydawane decyzje o pozwoleniu na budowę będą musiały podlegać uzgodnieniu z konserwatorem.
Zgodnie z art. 22 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami włączenie karty adresowej było wynikiem porozumienia z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Ponadto Wojewódzki Konserwator włączył 21 wybranych obszarów do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Treść zarządzenia została opublikowana na stronie BIP Urzędu m.st. Stołecznego Warszawy.
 

Karta ewidencyjna terenu getta.
Zobacz galerię (4 zdjęć)
Mapa Warszawy z zaznaczonym terenem getta.