null

Stare Powązki – dziedzictwo, o które dbamy i które promujemy

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Cmentarz Stare Powązki to warszawska nekropolia, na której dzięki miejskim dotacjom wyremontowano 270 nagrobków. Niedługo, dzięki aplikacji, odszukanie na nich grobu będzie łatwiejsze. Umożliwi ona także poznanie biogramów osób tam pochowanych, zorganizowanie lekcji dla szkół czy spaceru tematycznego.

Sala z ludźmi.
Konferencja prasowa na temat Starych Powązek.

- Miasto stołeczne Warszawa wspiera rzeczowo i finansowo Archidiecezję Warszawską, która opiekuje się Starymi Powązkami – powiedziała Renata Kaznowska, wiceprezydent stolicy podczas konferencji prasowej, jaka odbyła się 20 października. – Przez kilkanaście lat dofinansowaliśmy sumą blisko siedmiu milionów bardzo wiele remontów na tej nekropolii – podkreśliła wiceprezydent.
 

Dotacje miasta

Wpisana do rejestru zabytków nekropolia jest niezwykłą galerią rzeźby i małej architektury. Rozległym muzeum od przeszło 200 lat nierozerwalnie związanym z dziejami Warszawy. Wiek, zniszczenia wojenne, zanieczyszczenie powietrza, warunki atmosferyczne i sąsiedztwo ruchliwej ulicy powoduje degradację znajdujących się na cmentarzu nagrobków, rzeźb, kaplic oraz murowanego ogrodzenia.

Corocznie, od 2004 roku, miasto ratuje historyczno-artystyczne dziedzictwo nekropolii wspierając renowację znajdujących się na niej zabytków. Przeznacza w formie dotacji środki finansowe, umożliwiające prowadzenie prac konserwatorskich i restauratorskich. 

Uratowaliśmy blisko 270 nagrobków

Na ratowanie dziedzictwa Starych Powązek m.st. Warszawa w latach 2004-2021 przeznaczyło 6 818 336 mln zł. Dzięki dotacjom wyremontowano blisko 270 nagrobków, 7 kaplic i ogrodzenie cmentarza a także najbardziej reprezentacyjną bramę św. Honoraty. 

 

W 2021 roku dotacja miasta na prace konserwatorskie na Starych Powązkach wyniosła 200 tys. zł, dzięki czemu wyremontowano 14 pomników nagrobnych z XIX i XX wieku.
Środki z dotacji miasta oraz z kwesty zaduszkowej organizowanej na cmentarzu (koordynowanej przez Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa) to główne fundusze jakie przeznaczane są na ratowanie nekropolii. 

Michał Krasucki, dyrektor Biura Stołecznego Konserwatora zabytków podczas konferencji przypomniał, że także od kilkunastu lat m.st. Warszawa wspiera finansowo remonty także na innych stołecznych cmentarzach: ewangelicko-reformowanym, ewangelicko-augsburskim, żydowskim, karaimskim, prawosławnym oraz dawnym cmentarzu przy kościele Wniebowzięcia NMP, przy ul. Trakt Lubelski.

Inwentaryzacja grobów

Od 2019 roku poruszanie się i odnajdowanie grobów na olbrzymim terenie 44 hektarów Starych Powązek jest łatwiejsze. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków zakończyło wtedy inwentaryzację wszystkich obiektów na cmentarzu. 

- Przez kilka lat został zinwentaryzowany cały cmentarz. Nie tylko nagrobki zabytkowe. Zinwentaryzowano kwaterę po kwaterze, pole grobowe, po polu grobowym – podkreślił dyrektor Michał Krasucki.  

Efekt tej pracy został ujęty w nakładce w serwisie mapowym urzędu miasta. Dzięki zainstalowaniu łatwej w obsłudze wyszukiwarki można łatwo odnaleźć poszukiwany nagrobek oraz ustalić miejsce jego położenia na obszarze całej zabytkowej nekropolii.
Wyszukiwarka jest dostępna w serwisie mapowym w zakładce Zabytki – Cmentarze.

Nowoczesna aplikacja 

Najnowszym narzędziem, które ułatwi poruszanie się po cmentarzu jest aplikacja stworzona przez Fundację Stare Powązki Archidiecezji Warszawskiej. Dzięki danym z inwentaryzacji przeprowadzonej przez BSKZ stworzono aplikację.
- Podczas kwestowania na Powązkach do tej pory mieliśmy tylko ulotkę z mapką cmentarza, którą rozdawaliśmy odwiedzającym nekropolię – powiedział Michał Krasucki. – Teraz dzięki aplikacji odnalezienie grobu będzie znaczenie łatwiejsze. 

Co znajdziesz w aplikacji? 

- wyszukiwarkę grobów (alfabetycznie, według popularności wyszukiwania, według kategorii osób spoczywających);
- lokalizator nagrobków sprzężony z narzędziem nawigacyjnym; 
- możliwość przypominania o datach urodzin, śmierci lub innych związanych z osobami pochowanymi na cmentarzu; 
- prezentację not biograficznych osób spoczywających w danych grobach (linki afiliacyjne do innych osób / grobowców / miejsc); 
- propozycje spacerów tematycznych – wybór poszczególnych ścieżek (narzędzie do oceny długości projektowanego spaceru); 
- możliwość prowadzenia relacji na żywo; 
- informacje o cmentarzu Stare Powązki, w tym: bieżące informacje o funkcjonowaniu cmentarza, rys historyczny, funkcja geolokalizacji oraz „Jak dojechać do cmentarza”. 

Bezpłatna aplikacja „Stare Powązki” będzie dostępna w sklepach od 29 października 2021 roku. Aplikacja mobilna wykonana jest na platformach Android i iOS. Ma także nakładkę tyfloinformatyczną dla osób z dysfunkcją wzroku.

Cmentarz na Powązkach ufundowano w 1790 roku. Położony był za Okopami Lubomirskiego i z tego powodu traktowany jako cmentarz podmiejski. Z początku rodziny zmarłych niechętnie wybierały na pochówki tę nekropolię. Sytuacja zmieniła się po zlikwidowaniu okopów (1875 r.) i otwarciu cmentarza Bródnowskiego (1884 r.). Z tą chwilą cmentarz na Powązkach stał się miejscem grzebania zamożniejszych i zasłużonych mieszkańców Warszawy. Nagrobki i kaplice stawały się coraz bardziej okazałe, których twórcami byli nierzadko znakomici rzeźbiarze i rzemieślnicy.  

Początkowo nekropolia zajmowała 2,6 ha. Była wielokrotnie powiększana. Obecnie ma powierzchnię 44 ha. Na cmentarzu zostało pochowanych milion osób, w  tym wielu znanych Polaków, w tym obywateli Warszawy. Są tu groby wybitnych pisarzy, poetów, uczonych, artystów, myślicieli, lekarzy, prawników, polityków, sportowców, duchownych, przedsiębiorców i  działaczy społecznych. Na Powązkach spoczywają żołnierze powstań narodowych - od  insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego.
To z myślą o  tych znamienitych postaciach w 1925 r. na cmentarzu Stare Powązki utworzono Aleję Zasłużonych. Pierwszym pochowanym w niej był pisarz i  laureat Nagrody Nobla - Władysław Reymont. 

Kaplica cmentarna po remoncie.
Zobacz galerię (8 zdjęć)
Detal nagrobka.
Pomnik nagrobny po remoncie.
Nagrobek po remoncie.
Konferencja prasowa.
Ulotka z mapką i zdjęciami.