null

Stanowisko samorządowych konserwatorów zabytków

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Fragment mapy Warszawy z zaznaczonymi obszarami w GEZ

Poniżej publikujemy stanowisko samorządowych konserwatorów zabytków przyjęte na Ogólnopolskim Zjeździe Samorządowych Służb Konserwatorskich w Poznaniu, jakie odbyło się w dniach 22 - 23 maja 2023 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., sygnatura P 12/18 w sprawie zgodności z Konstytucją RP przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków.

Jako samorządowi konserwatorzy zabytków wyrażamy zaniepokojenie sytuacją prawną będącą następstwem wyroku.

Gminna ewidencja stanowi jeden z filarów ochrony zabytków na poziomie lokalnym i okazała się ważnym narzędziem dokumentowania i ochrony zabytków nieruchomych mających znaczenie dla krajobrazu kulturowego polskich miast i gmin. Przez lata obowiązywania przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków samorządowe służby konserwatorskie włożyły wiele wysiłku w rzetelne opracowanie i prowadzenie ewidencji. 

Obecnie zasób zabytków ujętych w gminnych ewidencjach stanowi podstawową bazę wiedzy na temat lokalnych zasobów dziedzictwa kulturowego i służy do opracowywania aktów prawa miejscowego oraz dokumentów strategicznych na poziomie samorządowym. Bez tego filaru i wobec braku innych narzędzi prawnych trudno sobie dziś wyobrazić skuteczną i kompleksową ochronę zabytków w Polsce.

W ostatnich latach gminna ewidencja zabytków stała się także mechanizmem umożliwiającym uzyskanie wsparcia finansowego dla właścicieli ujętych w niej zabytków.
Zdając sobie sprawę z niedoskonałości trybu prowadzenia gminnych ewidencji zabytków dostrzegamy konieczność ich utrzymania oraz przyjęcia rozwiązań prawnych, które zapewnią odpowiedni poziom ochrony praw właścicielskich.

W związku z tym wskazujemy potrzebę podjęcia pilnych prac legislacyjnych w tym zakresie. Kompleksowych regulacji prawnych wymaga tryb ujmowania zabytków w ewidencji gminnej jak i wojewódzkiej.

Jednocześnie zwracamy uwagę na fakt, iż wyrok dotyczy niezgodności ze wskazanymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Z 1997 r., poz. 483 ze zm.) wyłącznie przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r.

O ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840).
W związku z powyższym do czasu opublikowania uzasadnienia wyroku uznajemy za obowiązujące istniejące gminne ewidencje zabytków. Podtrzymujemy stosowanie przepisów ustaw zawierających rozwiązania prawne wynikające z ujęcia obiektów i obszarów w gminnych ewidencjach zabytków.

Do czasu wyjaśnienia sytuacji prawnej rekomendujemy wstrzymanie się od włączania
i wyłączania z gminnych ewidencji zabytków kart adresowych, o których mowa w przepisie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840).

Stanowisko podpisali:

Wiesław Biegański - Powiatowy Konserwator Zabytków Powiatu Poznańskiego; 
Joanna Bielawska-Pałczyńska - Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu; 
Michał Dębowski - Miejski Konserwator Zabytków w Szczecinie; 
Agnieszka Gerlic - Miejski Konserwator Zabytków w Zabrzu;
Kamil Grzyb - Miejski Konserwator Zabytków w Chełmnie;
Ewa Janiszewska - Miejski Konserwator Zabytków w Ostrowie Wielkopolskim;
Michał Krasucki - Stołeczny Konserwator Zabytków;
Aleksandra Lademann-Wcisło - Zastępca Miejskiego Konserwatora Zabytków w Wejherowie;
Paulina Lis – Miejski Konserwator Zabytków w Zakopanem;
Celina Łozowska - Kierownik Referatu Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdyni;
Hubert Mącik - Miejski Konserwator Zabytków w Lublinie; 
Emanuel Okoń - Miejski Konserwator Zabytków w Toruniu; 
Ewa Pańczyk - Miejski Konserwator Zabytków w Żorach;
Beata Sarnecka-Uziałko - Miejski Konserwator w Pszczynie;
Maciej Urban - Miejski Konserwator Zabytków w Lesznie;
Magdalena Wankowska - Miejski Konserwator Zabytków we Wrocławiu;
Jerzy Zbiegień - Miejski Konserwator Zabytków w Krakowie.
 

Załączniki: