null

Puławska 59 – tam gdzie mieszkały gołębie

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Przy ul. Puławskiej 59 stoi neogotycka wieża z bramą, przez którą można wjechać do parku Morskie Oko. Została wzniesiona w końcu XVIII wieku. Zaprojektował ją Szymon Bogumił Zug dla właścicielki dóbr mokotowskich – Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej. Wieża i sąsiedni Domek Mauretański to jedyne zachowane do dziś pawilony z tamtego okresu.

Budynek w kształcie wiezy z dachem z wieżyczkami
Obiekt przy ul. Puławskiej 59. fot. Projektanci

Budynek składa się z czworobocznego korpusu, o smukłych proporcjach, zwieńczony jest strzelistym hełmem. Pokrycie dachu wykonano z blachy miedzianej i z gontu. W narożach ozdobiono go czterema smukłymi wieżyczkami. W tynkowanych elewacjach widoczne są niesymetrycznie rozmieszczone okienka. Od północy do wieży przylega przejazd bramny.

Mieszkanie nadzorcy i ... gołębi

Wieża, nazywana również Domkiem Gotyckim albo Gołębnikiem, stała na krańcu posiadłości z zabudowaniami gospodarczymi. W dolnej części mieściło się mieszkanie szwajcara, który w majątku nadzorował oborę i produkcję mleka. Górę przeznaczono na miejsce dla gołębi, którego śladem do dziś są zamarkowane w elewacji otwory przeznaczone dla ptaków.

Podczas wojny budowla uległa poważnym uszkodzeniom. Został zniszczony dach, północno-wschodni narożnik, wnętrza były częściowo wypalone. Jednak już w końcu lat 40.  rozpoczęła się odbudowa Gołębnika. W jej trakcie zrezygnowano z odtwarzania niektórych detali, m.in. daszku nad otworami dla gołębi, uproszczono też formę stolarki okiennej.

Ostatni poważny remont budynek przeszedł w latach 80. XX wieku. Wówczas skorygowano kształt dachu wprowadzając niewielkie lukarny i wymieniono materiał pokrycia.

Gołębnik - Domek Gotycki został wpisany do rejestru zabytków w lipcu 1965 roku.

Stan zabytku nie jest dobry

Przede wszystkim widoczne są uszkodzenia powierzchni ścian. Spękany i odspojony tynk zabezpieczono miejscowo siatką. Widoczne są również ubytki gontów i korozja miedzianej blachy. Dach pozbawiony jest ozdobnej iglicy. Wymiany wymaga wyeksploatowana i nieszczelna stolarka okien oraz wtórne stalowe drzwi z widocznymi ogniskami korozji. Usunąć także należy nieestetyczną okładzinę stopnia poprzedzającego wejście.

Istotną z konserwatorskiego punktu widzenia kwestią będzie zapewnienie właściwego odprowadzenia wody z terenu wokół budynku.

Powstaje program prac konserwatorskich

Aktualnie opracowywana jest kompleksowa dokumentacja projektowa dla remontu Gołębnika, w tym szczegółowy program prac konserwatorskich. Z uwagi na wpis budowli do rejestru zabytków konieczne będzie zatwierdzenie go przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Obecnie, na etapie projektowym, jak i przy późniejszym remoncie nad pracami czuwa Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków.

szara wieża na ścianie regularny wzór geometryczny
Zobacz galerię (7 zdjęć)
Murowana biała brama
Po lewej fragment wieży, po prawej Murowana biała brama
hełm kryty gonem i wieżyczki
zwieńczenie hełmu i wieżyczek z blachy miedzianej patynowanej na zielono
dach kryty drewnianym gontem
dach kryty drewnianym gontem i wieżyczki