null

Plac Teatralny – jaki był, jaki będzie?

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Zagospodarowania placu Teatralnego będzie tematem warsztatów charrette, które rozpoczynają się 14 czerwca. Ich organizatorem jest Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego. Udział w nich wezmą także przedstawiciele Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Obraz z XIX wieku przedstawiający pl. Teatralny i zdjęcie obecne, przed budynkiem teatru tłum ludzi siedzi na krzesłach.

Warsztaty charrette służą do konsultowania z mieszkańcami i ekspertami zmian w przestrzeni miasta. Do udziału w spotkaniach na temat pl. Teatralnego zaproszono specjalistów z różnych dziedzin i interesariuszy projektu. Przewidziane są dyskusje m.in. nad zielenią, strefami ruchu, małą architekturą, usługami. W czasie warsztatów, wszystkie zainteresowane strony na bieżąco wypracowują i weryfikują koncepcje zmian, które następnie są podsumowywane w końcowej koncepcji. 

W poszukiwaniu bruku i torów

Przedstawiciele naszego biura również wezmą udział w warsztatach. Przygotowując się do nich przeanalizowaliśmy źródła ikonograficzne pokazujące zmiany w zagospodarowaniu placu. Zapoznaliśmy się z wynikami badań archeologiczno-architektonicznych przeprowadzonych w 2013 r. Wykopaliska po zachodniej stronie pl. Teatralnego ujawniły m.in. relikty architektury podziemnej Marywilu. Inne odkryte obiekty zadatowano na XVII – XIX w. 

Nie mogło się oczywiście obyć bez wizji w terenie. Zwróciliśmy m.in. uwagę na konieczność zachowania takich istotnych elementów placu, jak pomniki Stanisława Moniuszki i Wojciecha Bogusławskiego czy geodezyjnego stanowiska pomiarowego z 1872 r. tzw. Południka Warszawskiego. Zgłosiliśmy także pomysł odkrycia bruku kamiennego oraz torów tramwajowych, których fragmenty widoczne są w ubytkach asfaltu na ul. Senatorskiej na wysokości pałacu Blanka.

Uważamy, że warto przeprowadzić odkrywki w innych miejscach, aby sprawdzić czy na pozostałych odcinkach ul. Senatorskiej znajdują się kolejne fragmenty bruku i torów. Ewentualne znalezisko może być bardzo ciekawe, bowiem trasa tramwaju na ul. Senatorskiej była jedną z pierwszych w Warszawie. Naszą uwagę przyciągnęła również przedwojenna pokrywa podziemnej stacji transformatorowej w pobliżu budynku przy ul. Wierzbowej 11, czy historyczne wpusty uliczne, odprowadzające wodę deszczową. 

Kiedyś na placu była fontanna

Najważniejszym postulatem jest zlikwidowanie parkingu, który funkcjonuje na placu od powojnia. Zastanawiamy się nad możliwością wprowadzania tam zieleni i fontanny, która nawiązywałaby do rozwiązań historycznych.

Plac Teatralny na obrazie, litografiach i zdjęciach

Najbardziej znanym źródłem ikonograficznym przedstawiającym plac Teatralny w I połowie XIX w. jest obraz Marcina Zaleskiego „Plac Teatralny” z ok. 1838 r. Widzimy na nim rozległą przestrzeń placu, wybrukowanego kamieniem polnym, ukazaną od strony obecnej ul. Moliera w kierunku pl. Bankowego. 

Na litografii z lat 50. XIX w. przed głównym wejściem do teatru widoczna jest fontanna. Był to jeden z czterech zdrojów jakie powstały wtedy w Warszawie w związku z budową wodociągu Marconiego. Symetrycznie z obu stronach fontanny rozmieszczone były masywne latarnie gazowe. Relikty podbudowy fontanny odkryto podczas badań archeologicznych z 2013 r. 

Na ilustracjach przedstawiających plac Teatralny około 1870 r. można zobaczyć zieleńce o kształcie zbliżonym do półowalu, usytuowane po obu stronach fontanny. Na fotografiach z końca XIX wieku nie ma już fontanny. Na osi ryzalitu teatru znajduje się dość szeroki teren z dużymi zieleńcami z obu stron. Potwierdziły to wspomniane badania archeologiczne, podczas których znaleziono pozostałości zagospodarowania terenów zieleni miejskiej. 

Przed I wojną światową, może w związku z założeniem zieleńców, zmieniono nawierzchnię placu na kostkę rzędową. Być może jeszcze przed II wojną światową plac częściowo wyasfaltowano.

Po II wojnie światowej parking przed fasadą teatru wyłożono kostką bazaltową, zapewne porozbiórkową. 


 

Plac Teatralny obraz z XIX wieku. Przed budynkiem ludzie chodzą i jeżdżą powozy.
Zobacz galerię (9 zdjęć)
Fontanna na pl. Teatralnym, dookoła niej ludzie i dorożki.
Budynek ze spadzistym dachem i wysoką wieżą, przed nim dorożki i mały zieleniec.
Plac z budynkami dookoła i zieleńcem pośrodku. Ulicą jadą tramwaje konne.
Budynku teatru przed nim zieleniec z wysokimi drzewami, ulicą jadą tramwaje i samochody.
Fragment starych torów tramwajowych wystających spod asfaltu.
Stanowisko geodezyjne ogrodzone okrągłym ażurowym ogrodzeniem.
Okrągła pokrywa na jezdni otoczona kostką.
Bazaltowa kwadratowa kostka na placu.