null

Odbudowa Warszawy - Wacław Podlewski (1895 – 1977)

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Wacław Podlewski był jednym z głównych projektantów odbudowy Starego Miasta. Fot. Archiwum BOS
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W Biurze Odbudowy Stolicy w Wydziale Architektury Zabytkowej w Pracowni Urbanistyki Zabytkowej, Wacław Podlewski został zatrudniony jako jeden z pierwszych. Tam pod jego kierunkiem został opracowany projekt odbudowy i rekonstrukcji Starego i Nowego Miasta.

Bardzo dobitnie podkreślał znaczenie Starego Miasta w historii narodu. Dlatego w swoich planach odbudowy Starówki za podstawę przyjął dawny, gotycki układ urbanistyczny, z zachowaniem i wyeksponowaniem murów obronnych i barbakanu. Projekt, sporządzony w skali 1:5000, zawierał także analizę historyczną i wraz z wytycznymi Urzędu Konserwatorskiego, stał się podstawą do opracowania szczegółowych planów zabudowy dzielnicy staromiejskiej. 

Ważną dla niego kwestią był nie tylko zewnętrzny wygląd Starówki, ale też wnętrza kamienic, które planował z uwzględnieniem, jak pisał: „nowoczesnych wymogów zdrowotnych”.  Istotnym i nowatorskim spojrzeniem była troska Wacława Podlewskiego o stworzenie właściwego tła dla Starej Warszawy przez plastyczne ukształtowanie jej otoczenia. Nie mniej ważnym było ustalenie przeznaczenia i roli, jaką dzielnica staromiejska powinna pełnić w nowym, powojennym organizmie miasta.

Nie wszytko udało się zrealizować


W planach odbudowy Podlewskiego był także Zamek Królewski oraz Brama Krakowska na pl. Zamkowym, która z powodu niewystarczającego materiału ikonograficznego nie została przewidziana do odtworzenia. Nie przywrócono także neogotyckich kramów sprzed kościoła oo. Dominikanów przy ul. Freta ze względu na wyeksponowanie kaplicy Kotowskich przy kościele św. Jacka. Zaniechano także odbudowy frontonu katedry św. Jana w kostiumie neogotyckim.

Ogólne wytyczne odbudowy oparte na przedwojennych materiałach inwentaryzacyjnych i ikonograficznych Wacław Podlewski przedstawił w artykule „Projekt odbudowy Starego Miasta” opublikowanym w Biuletynie Historii Sztuki i Kultury (R. 1947, nr 1-2).

Wacław Podlewski jest autorem odbudowy i rekonstrukcji m.in. następujących obiektów w Warszawie: Kamienicy Fukierowskiej przy Rynku Starego Miasta 27 wraz z wnętrzem winiarni i sąsiadującą kamienicą pod nr 29 (Gizińska). Z Jarosławem Widawskim opracował odtworzenie murów obronnych, a ze Zdzisławem Tomaszewskim baszty Prochowej i kamienicy przy ul. Piwnej 46.

Nie tylko Warszawa


Wacław Podlewski prowadził też prace rekonstrukcyjne i konserwatorskie przy zamku w Liwie, w Brzegu, przy kaplicy zamkowej w Lublinie i w Malborku, ratuszu w Szydłowie, rynku i dwóch kamienicach w Sandomierzu, na Rynku Głównym w Poznaniu, Długim Targu w Gdańsku.

Notka biograficzna


Urodził się w Sosnowcu w 1895 r. Naukę w gimnazjum rozpoczął w Warszawie. Kontynuował ją w Rosji – gimnazjum w Orle, mieszkając u swego wuja, studia w Moskwie i w Niżnym Nowgorodzie. Do Polski powrócił w 1918 r. Studia kontynuował na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Architektury. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. był saperem. Dyplom u prof. Tadeusza Tołwińskiego uzyskał w 1929 r, a w 1930 r. rozpoczął pracę w biurze architektonicznym Antoniego Jawornickiego. Tam opracowywał plany urbanistyczne dla Warszawy i projekty kolonii Lubeckiego i Spółdzielni PKO. Następnie związał się z pracownią architekta Rudolfa Świerczyńskiego, gdzie projektował osiedla mieszkaniowe na Żoliborzu i w Śródborowie, a także gmachy Banku BGH i Ministerstwa Komunikacji w Warszawie.

Rok później stanął na czele referatu budowlanego Dyrekcji Poczt i Telegrafów Okręgu Warszawskiego. W latach 1934-1935 w Wojewódzkim Biurze Zabudowy Miasta był kierownikiem odpowiedzialnym za dzielnice – Wolę z Kołem, Ochotę i Śródmieście. Następnie stanął na czele Wydziału Planowania Miasta w Zarządzie Miejskim. Przez dziesięć lat, od 1929 r. do 1939 r., współpracował z architektem i konserwatorem Kazimierzem Saskim w pracach w Arsenale przy ul. Długiej, przy adaptacji kamienicy Baryczków przy Rynku Starego Miasta, kościele Nawiedzenia NMP na Nowym Mieście. W czasie okupacji był nadal zatrudniony w Zarządzie Miejskim w Warszawie.

Po wojnie, po rozwiązaniu BOS, Wacław Podlewski został zatrudniony w Miejskim Urzędzie Konserwatorskim, kierowanym przez prof. Piotra Biegańskiego. Po jego odwołaniu, podjął pracę w Pracowni Konserwacji Zabytków, w której pozostał do przejścia na emeryturę.
Wacław Podlewski był członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich, Towarzystwa Urbanistów Polskich, Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Była autorem szeregu artykułów w prasie fachowej.
Zmarł 6 kwietnia 1977 r., został pochowany w Brwinowie.


Opracowanie: Urszula Zielińska-Meissner
Bibliografia: Wacław Podlewski, Projekt odbudowy Starego Miasta, Biuletyn Historii Sztuki i Kultury, 1947, nr 1, 2 Anna Czapska, Wacław Podlewski – architekt i konserwator zabytków (1895 – 1977), Kwartalnik Architektury i Budownictwa 1990, nr 3-4, In memoriam Architektów Polskich


 

fotografia archiwalna, czarno-biała przedstawiająca dwoch mężczyzn dyskutujących nad planami
Zobacz galerię (3 zdjęć)
odręczny rysunek czarno-biały przedstawiający barbakan w Warszawie oraz budynki stojące obok
odręczny rysunek czarno-biały przedstawiający barbakan w Warszawie, na pierwszym planie brama