null

Odbudowa Warszawy - różne zawody, różne specjalności

Drukuj otwiera się w nowej karcie

na fotografii ludzie odbudowy od lewej Chrzanowski, Banasikowski Chudowiecki Białek Czajkowski

portrety mężczyzn

Architekci i budowniczowie, planiści, ekonomiści, geodeci i elektrycy, mechanicy o rozmaitych specjalnościach, murarze, malarze, brukarze, dekarze i szklarze, wodociągowcy i hydraulicy, robotnicy, kierowcy i magazynierzy, a także urzędnicy, kanceliści, woźni… Warszawę odbudowała cała armia.

Można by długo wymieniać. Nie sposób ich ani wyliczyć, ani policzyć. W samym tylko Biurze Odbudowy Stolicy, działającym od lutego 1945 r. do początków 1951 r., pracowało blisko 2000 osób. A ilu było pracowników sezonowych, pracujących na czyjeś zlecenie, nie na etacie, ilu było ochotników? Łatwiej jest prześledzić drogę zawodową i dokonania architekta czy konserwatora zabytków, trudniej robotnika czy urzędnika.

Bardzo liczną grupę osób zatrudnionych w BOS stanowili kreślarze, zwykle legitymujący się kursami budowlanymi i kreślarskimi. Żeńską szkołę architektury im. Noakowskiego ukończyło wiele młodych kobiet. Młodzi mężczyźni mechanicy bardzo często zdobywali swoje zawodowe przygotowanie przed wojną i w czasie okupacji w Miejskim Gimnazjum Mechanicznym im. Michała Konarskiego, zwanym też Państwową Szkolą Techniczną Samochodowo-Lotniczą.

Wysoko ceniona była Szkoła Inżynierska im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda. Starsi pracownicy BOS naukę zdobywali także na dawnych kresach Polski - w Wilnie i we Lwowie, za granicą - w Szwajcarii czy w Niemczech, a najstarsi w carskim St. Petersburgu i cesarskim Wiedniu.
Dzisiaj przedstawiamy sylwetki kilku panów zatrudnionych na różnych stanowiskach. A za tydzień, 8 marca, w dniu Święta Kobiet, pragniemy oddać głos paniom.

Jan Banasikowski, lat dwadzieścia parę, technik-elektryk, praktykę zawodową rozpoczął mając 15 lat. Jednocześnie uczył się w szkole zawodowej i do wybuchu II wojny światowej pracował jako monter w firmie Zucker J. Straszewicz. Maturę zdał eksternistycznie. Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. Podczas okupacji nadal pracował w biurze elektryczno-technicznym. W Biurze Odbudowy Stolicy był zatrudniony od lipca 1945 r. do kwietnia 1947 r. jako technik elektryk. Samodzielnie wykonywał projekty i kosztorysy instalacji elektrycznych.

Piotr Białek, lat trzydzieści parę, technik-ogrodnik, szkołę ogrodniczą ukończył w Lublinie i przed wojną był zatrudniony w swoim zawodzie w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W czasie okupacji był szklarzem w szklarniach firmy „J. Gruczko” w Skierniewicach. W BOS wykonywał sumiennie rozmaite prace fizyczne, lecz po roku, w podaniu do dyrekcji napisał z optymizmem, że chce wrócić do swego zawodu „gdyż ogrodnictwo się odradza”.

Zbigniew Czajkowski nie miał jeszcze 20 lat gdy został zatrudniony w Dziale Technicznym BOS jako szofer. Edukację zdobywał podczas wojny w I Miejskim Gimnazjum im. Konarskiego. Egzamin czeladniczy złożył w 1943 r. i równolegle pracował w Państwowych Zakładach Inżynierii w Ursusie, a następnie w prywatnych warsztatach mechanicznych. Był żołnierzem Armii Krajowej i brał udział w powstaniu warszawskim. Więziony w stalagach w Niemczech. W maju 1945 r. powrócił do Polski i najpierw pracował w Państwowej Komunikacji Samochodowej w Legnicy, potem podjął pracę w BOS. Z informacji „Powstańcze Biogramy” dowiadujemy się o jego losach podczas powstania warszawskiego, gdyż informacje takie nie były deklarowane w aktach personalnych BOS.

Jerzy Chrzanowski, lat trzydzieści parę, uczył się w Warszawie w Państwowej Szkole Technicznej Lotniczej i Samochodowej, ale pracę zawodową w 1934 r. podjął w Lublinie w Zakładach Mechanicznych. Po dwóch latach już jako technik konstruktor pracował w Lubelskich Zakładach Samolotowych. Ranny w kampanii wrześniowej 1939 r. trafił najpierw do stalagu w Niemczech, a potem do obozu koncentracyjnego w Mathausen. Tam był zatrudniony przy robotach sanitarno-kanalizacyjnych i przy naprawie samochodów. Pracę w BOS podjął w Wydziale Architektoniczno-Inżynieryjnym w dziale wodociągów i kanalizacji na stanowisku technika-mechanika.

Stanisław Chudowiecki, w 1945 r. miał lat czterdzieści parę. Był mierniczym. Studiował na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. Praktyki zawodowe jakie odbył w latach 1923-24, dotyczyły pomiarów triangulacyjnych w Wilnie i na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Przed wojną pracował w Wydziale Regulacji i Pomiarów Zarządu Miejskiego, a podczas okupacji w Wydziale Planowania Miasta Zarządu Miejskiego Warszawy. W kampanii wrześniowej był saperem. W Biurze Odbudowy Stolicy był zatrudniony w Wydziale Pomiarów.

Opracowała: Urszula Zielińska-Meissner, BSKZ
Źródła i bibliografia: Archiwum BOS, Archiwum Państwowe w Warszawie, Muzeum Powstania Warszawskiego.