null

Odbudowa Warszawy - Jerzy Brabander (1920 – 2004)

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Odbudowa Warszawy - Jerzy Brabander (1920 – 2004)
Odbudowa Warszawy - Jerzy Brabander (1920 – 2004)

Zabytkowej BOS (w Dziale Zabezpieczeń) przeprowadził, wraz z Krystyną Kognowicką i Wacławem Podlewskim, rekonstrukcję baszty Prochowej, a później we wczesnych  latach 60. XX w. części  barbakanu. Jego realizacjami były także budynki Res Sacra Miser przy Krakowskim Przedmieściu i kamienica przy ul. Krzywe Koło 30.  

Róża wiatrów i zegar

W 1953 r. Jerzy Brabander zaprojektował wnętrze cukierni i kawiarni „Pod Krokodylem” przy Rynku Starego Miasta 21a i 21. Jego autorstwa jest róża wiatrów (wspólnie z Zygmuntem Kropiszem) na kamienicy przy Rynku Starego Miasta 3 (strona Zakrzewskiego) oraz zegar u zbiegu Zapiecka  i Rynku Starego Miasta (budynek poczty). Jego kreacją były także dwa szyldy w postaci koszyków kwiatów dla kwiaciarni przy ulicy Świętojańskiej 11. Oba szyldy już nie istnieją. Pozostała jedynie rzeźba dziewczyny z małym chłopcem trzymająca koszyk kwiatów i kielnię autorstwa Piotra Kanna.

W latach 1962-65 pracował przy rekonstrukcji neogotyckiego pałacu Szustra na Mokotowie, późniejszej siedzibie Towarzystwa im. Stanisława Moniuszki. Apteka przy Krakowskim Przedmieściu 17 dzięki niemu została urządzona autentycznymi XIX-wiecznymi meblami (obecnie meble znajdują się w Muzeum Farmacji na Starym Mieście).

Prace poza Warszawą

W Lublinie zaprojektował plac u podnóża Zamku, gdyż po zniszczeniu dzielnicy żydowskiej ta część zabudowy miasta praktycznie przestała istnieć. Projekt powstał dla uczczenia 10. rocznicy utworzenia PKWN (Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego) i został  realizowany w latach 1953-54.  

W 1961 r. Brabander wykonał projekt techniczny odbudowy, adaptacji i rozbudowy zespołu pałacowego w Chrzęsnem koło Wołomina. Umiejscowiono w nim ośrodek wczasów dziecięcych Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Wykorzystywany był także na potrzeby Zakładu Wychowawczego, początkowo dla chłopców, a potem dla dziewcząt. Placówka funkcjonowała od 1965 do 1998 r.  

Działalność pedagogiczna

Przez 37 lat był wykładowcą w tzw. Żeńskiej Szkole Architektury im. S. Noakowskiego, początkowo od 1960 r. mieszczącej się przy ul. Młynarskiej, a następnie do 1997 r. w budynku przy ul. Przyrynek 9.  

Notka biograficzna

Jerzy Brabander urodził się w Warszawie 1 listopada 1920 r. i tu ukończył III Gimnazjum i Liceum Miejskie przy ul. Śniadeckich 8. Przygotowanie do przyszłego zawodu zdobywał w czasie II wojny światowej. W latach 1940-1944 uczęszczał na prywatne kursy rysunku technicznego prowadzone przez inż. Tadeusza Leśniewskiego i na tajne kursy Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Wykonywał też prace kreślarskie dla prof. Mariana Lalewicza i dr inż. Stefana Bryły. Po wojnie kontynuował studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, której dyplom uzyskał w 1949 r.

Jerzy Brabander był członkiem Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP). W 1953 r. odznaczony został złotym krzyżem zasługi za realizacje przy odbudowie Starego Miasta w Warszawie.

Zmarł 9 grudnia 2004 r. w Warszawie, pochowany został na Starych Powązkach.

Oprac. Urszula Zielińska-Meissner
Materiały: Archiwum Biura Odbudowy Stolicy, Archiwum Państwowe w Warszawie, relacja arch. Piotra Brabandera, (Stołecznego Konserwatora Zabytków w latach 2012-2016), Strona SARP- In memoriam Polskich Architektów), Wojciech Świątkowski, Żeńska Szkoła Architektury, http: //www.tab.edu.pl/images/Galerie/istoria/57-97.pdf,  T. Jaroszewski, Restauracja „Pod Krokodylem”, Stolica 1954, nr12,  Barbara Kaczyńska – prace konserwatorskie m. st. Warszawa, Ochrona Zabytków 1964, 17/2 (65), s.80-96 Biuro Usług Projektowych Instalkomfort Krzysztof Łukasz Maciejewski, marzec 2010.

Montaż zegara projektu J. Brabandera na Zapiecku. Fot archiwum prywatne.