null

Odbudowa Warszawy - Hanna Szwankowska (1919-2012)

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Portret Hanny Szwankowskiej

Wybitna varsavianistka. Była niestrudzoną badaczką dziejów dawnej Warszawy, i popularyzatorką wiedzy o stolicy. Jej prace służyły naukowcom i szerokiej rzeszy miłośników naszego miasta. Pisała o sztuce i codziennym życiu.

Urodziła się 3 maja 1919 r. w Warszawie. Była córką architekta Franciszka Eychhorna i aktorki teatralnej Natalii z Borodziczów. Pierwszą edukację pobierała w domu, a w wieku 15 lat rozpoczęła naukę w warszawskim gimnazjum państwowym im. J. Słowackiego. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości wstąpiła na Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warszawskiego i równolegle rozpoczęła naukę języka i kultury francuskiej w Instytucie Francuskim. W 1938 r. praktykowała w młodzieżowym piśmie „Iskry” i rozpoczęła gromadzenie materiałów do pracy poświęconej aprowizacji Warszawy w czasie I wojny światowej.

Wrzesień 1939 r. zastał ją w Warszawie. W czasie okupacji naukę kontynuowała na tajnych kompletach i jednocześnie pracowała w Miejskim Archiwum porządkując i chroniąc wiele cennych dokumentów. Była żołnierzem AK. Z Warszawy została wysiedlona w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. Wraz z ojcem zdołała uciec z obozu w Pruszkowie i schronić się w Podkowie Leśnej.

Praca na rzecz Warszawy
W lutym 1945 r. przyjechała do Warszawy i rozpoczęła pracę jako opiekunka społeczna w Wydziale Opieki Społecznej Zarządu Miejskiego, a wkrótce w Wydziale Literackim tworzącego się Polskiego Radia.

W Biurze Odbudowy Stolicy pracowała przez rok - od lutego 1946 r. do lutego 1947 r. jako członek redakcji „Skarpy Warszawskiej”, a następnie „Stolicy”, z którą była związana przez resztę swojego życia. Także latami pracowała w Komisji Badań Dawnej Warszawy, redakcjach Rocznika Warszawskiego, Kroniki Zamkowej i Almanachu Muzealnego. Kilkanaście lat swojego życia poświęciła badaniu budownictwa mieszkaniowego Warszawy 2 poł. XVIII w.

Varsaviana
Brała udział w kwerendzie archiwalnej i opracowaniu dokumentów do cennych dla dziejów Warszawy wydawnictw źródłowych: Antoni Magier, „Estetyka miasta stołecznego Warszawy” (Wrocław 1963), „Źródła do dziejów Warszawy. Rejestry podatkowe i taryfy nieruchomości 1510-1770” (Warszawa 1963,1965), „Odbudowa Warszawy w latach 1944-1949” (Warszawa 1977), „Zwycięstwo 1920. Warszawa wobec agresji bolszewickiej” (Paryż 1990), „Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po powstaniu 1944” (t. I, Warszawa 1992), „Archiwum Prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego” (Warszawa 2004) oraz „Międzynarodowe aspekty powstania warszawskiego” (Warszawa 2004).

Odznaczenia i nagrody
Hanna Szwankowska za swoją działalność naukową i społeczną została doceniona wieloma nagrodami i odznaczeniami. Otrzymała m.in. Krzyż Armii Krajowej i odznakę Weterana Walk o Niepodległość, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz dyplom członka honorowego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Przyznano jej Międzynarodową Nagrodę im. Jana Zachwatowicza za 2002 r. za osiągnięcia w dziedzinie badań nad rewaloryzacją zabytków. W 2007 r. za swoją dotychczasową działalność otrzymała nagrodę Prezydenta m.st. Warszawy.
Hanna Szwankowska zmarła 13 stycznia 2012 r. w Warszawie, została pochowana na Starych Powązkach.

Opracowała: Urszula Zielińska-Meissner.
Źródła i opracowania: Archiwum BOS, Archiwum Państwowe w Warszawie, W. Pela, Wspomnienie o Hannie Szwankowskiej (online).