null

Odbudowa Warszawy - Eleonora Sekrecka (1904 – 1997)

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Eleonora Sekrecka (1904 – 1997)
Eleonora Sekrecka (1904 – 1997)

Współorganizatorka Biura Odbudowy Stolicy. Autorka śmiałych projektów nawiązujących do architektury XVII-wiecznej Francji oraz wieżowca przy ul. Marszałkowskiej. Orędowniczka powstania Teatru Baj.

Odbudowa Warszawy


W styczniu 1945 r. wraz z architektami Bohdanem Lahertem, Julianem Putermanem-Sadłowskim i Józefem Sigalinem, jako członkini Grupy Operacyjnej "Warszawa", wyruszyła z Lublina do Warszawy, aby inwentaryzować zniszczenia stolicy. Przedsięwzięcie to miało posłużyć komunistycznemu rządowi PKWN do oceny czy stolica Polski ma pozostać w Warszawie.

Latawiec jak plac Wogezów


W Biurze Odbudowy Stolicy pracowała od jesieni 1945 r. do marca 1947 r. w Wydziale Architektoniczno-Inżynierskim w dziale mieszkaniowym. Następnie jako współzałożycielka Zjednoczenia Pracowni Architektonicznych, w których opracowywano Marszałkowską Dzielnicę Mieszkaniową (MDM) i osiedle „Latawiec”.

 

Osiedle zbudowane w latach 1953-1955, pomiędzy obecną Trasą Łazienkowską i ulicami: Marszałkowską, Mokotowską i Koszykową, ma kształt latawca – stad jego nazwa. Eleonora Sekrecka była  jego głównym projektantem, a współautorami architekci Stanisław Jankowski, Jan Knothe i Zygmunt Stępiński. „Latawiec” swoim rozplanowaniem, budynkami ze ścianami otynkowanymi w biało-ceglaste pasy, wysokimi dachami krytymi  dachówką i malowniczymi mansardami nawiązuje do XVII-wiecznego placu Wogezów w Paryżu.

 

Realizacja ta znacząco odbiegała od obowiązującej jeszcze wówczas doktryny realizmu socjalistycznego. Taki projekt w tamtych czasach był aktem odwagi i niezależności architektów, troski o doznania estetyczne mieszkańców oraz uwzględnienie ich potrzeby kameralności. W osiedlu tym mieszkania były jednak przydzielane ówczesnym prominentom i stąd w czasach PRL „lud Warszawy” osiedle „Latawiec” nazywał „akwarium”, bo mieszkały tam „grube ryby”.

Pionierską realizacją z lat 50. była kolonia domków jednorodzinnych z prefabrykatów w okolicach dzisiejszego Głównego Urzędu Statystycznego, niestety dziś nieistniejących.  

Inną realizacją E. Sekreckiej z 1964 r., we współpracy z architektem Kazimierzem Goławskim, był wieżowiec u zbiegu ulic Wspólnej, Marszałkowskiej i Hożej (ul. Marszałkowska 78/80), początkowo planowany na 18 pięter, ale ze wzglądu na warunki terenu obniżony do 11 (mieścił się tam jakiś czas Instytut Węgierski).

 

Teatr Baj na Pradze

 

Teatr dla dzieci mieści się dzisiaj w Gmachu  Wychowawczym Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona przy ul. Jagiellońskiej 28.
Budynek swoją oryginalną funkcję pełnił do 1940 r., kiedy wszyscy pracownicy oraz podopieczni zostali przesiedleni do  getta. W grudniu 1953 r, dzięki staraniom Eleonory Sekreckiej w kamienicy Bergsona znalazł swoją siedzibę teatr kukiełkowy „Baj”.

Notka biograficzna

 

Eleonora Sekrecka (Hopfenstrand  z d. Szach) urodziła się w Warszawie 10 stycznia 1904 r. Uczęszczała do prywatnego Gimnazjum Krystyny Malczewskiej, a po jego ukończeniu studiowała na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, której dyplom uzyskała w 1934 r. Do wybuchu wojny pracowała we własnej pracowni zajmując się projektowaniem domów mieszkalnych. Podczas wojny prowadziła firmę kanalizacyjno-inżynieryjną. Po wyzwoleniu oprócz projektowania pełniła funkcję kierowniczki sekretariatu Biura Planowania i Rozwoju przy Radzie Ministrów.

Zmarła 22 grudnia 1997 r. w Warszawie i jest pochowana na Wojskowych Powązkach.

Nagrody
Dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi, Złota Odznaka Odbudowy Warszawy, Medal X- lecia PRL
Była członkiem SARP, w którym pracowała społecznie, należała do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

Opracowała: Urszula Zielińska-Meissner BSKZ
Źródła i publikacje: Archiwum BOS, Archiwum Państwowe w Warszawie; konsultacje z arch. M. Sołtys; Ilustrowany Kalendarz Stolicy na rok 1962; Wikipedia nota biograficzna; https://sprawiedliwi.org.pl/pl/historie-pomocy/historia-pomocy-rodzina-jiruskich;