null

Mauzoleum rodziny Braeunigów – początek prac konserwatorskich

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Kilka lat po śmierci męża, Karola Bogumiła Braeuniga, jego żona Karolina Klarysa, ufundowała na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim okazałą kaplicę. Była to pierwsza tak nowatorska, żeliwna konstrukcja na terenie Królestwa Polskiego. Jej wzniesienie odnotował „Kurier Warszawski” z 22 czerwca 1821 r. pisząc: „Warto jest widzieć grobowiec z lanego żelaza w zeszłym tygodniu na cmentarzu ewangelickim ukończony”.

Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Żeliwna kaplica rodziny Braeunigów na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim, stan przed konserwacją.

Rodzina Braeunigów przybyła do Warszawy ok. 1780 r. Karol Bogumił Braeunig był kupcem, który prowadził skład wina dostarczając trunki na dwór króla Stanisława Augusta. Podczas insurekcji kościuszkowskiej został członkiem Komisji Porządkowej Warszawskiej, a w 1814 r. wszedł do zarządu spółki zajmującej się finansami Teatru Narodowego w Warszawie. 

Konserwacja w pracowni i na miejscu

Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Trójcy rokrocznie poddaje konserwacji na cmentarzu przynajmniej jeden nagrobek lub kaplicę. W tym roku renowacja obejmuje mauzoleum rodziny Braeunigów.

Konserwacji zostaną poddane jego elementy metalowe i kamienne. Żeliwne fragmenty będą zdemontowane i przewiezione do pracowni. Tam konserwatorzy usuną stare powłoki malarskie, oczyszczą i zneutralizują ogniska korozji oraz uzupełnią lub odtworzą ubytki. Prawidłowo wykonają także połączenia pomiędzy elementami oraz wszystkie części pomalują. Następnie elementy żeliwne powrócą na miejsce gdzie zostaną zmontowane. 

Powierzchnie kamienne będą oczyszczone ze szkodliwych czarnych, korozyjnych nawarstwień. Usunięte zostaną glony i drobnoustroje. Zlikwidowane zostaną wtórne zaprawy cementowe, uzupełnione ubytki kamienia (poprzez flekowanie i kitowanie) oraz fug, uczytelnione liternictwo tablic. Całość kamienia zostanie wzmocniona i pokryta warstwą hydrofobową. W planach jest także wymiana zniszczonych obróbek blacharskich i wykonanie nowego pokrycia dachowego.
Planowane zakończenie prac to koniec października 2023 r. Dotacja m.st. Warszawy na prace konserwatorskie wynosi 300 000 zł.

Historia cmentarza

Początki zespołu zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach sięgają 1790 r., w którym założono cmentarz katolicki, a dwa lata później, w jego pobliżu ulokowano cmentarze protestanckie: ewangelicko-augsburski (luterański) oraz ewangelicko-reformowany (kalwiński). 
Cmentarz luterański graniczy od północy z Muzułmańskim Cmentarzem Kaukaskim i Cmentarzem Żydowskim, a od południa z Cmentarzem Ewangelicko-Reformowanym. 

Autorstwo projektu nekropolii luterańskiej przypisywany jest Szymonowi Bogumiłowi Zugowi. Był to prawdopodobnie pierwszy całościowy projekt cmentarza w Polsce. Od początku swego istnienia uchodził za jeden z „najstaranniej utrzymanych i najozdobniejszych ze wszystkich w kraju cmentarzy”. 

Obecnie jego teren wynosi 7,5 ha. Właściciel cmentarza, Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Trójcy, od kilkudziesięciu lat prowadzi zakrojony na szeroką skalę program mający na celu przywrócenie cmentarzowi jego dawnej świetności.  

W 2014 r. odznaczający się wyjątkowymi wartościami historycznymi i artystycznymi zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach został uznany za pomnik historii. 

Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Zobacz galerię (8 zdjęć)
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach. Fragment kamiennej podmurowki.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach. Fragment kamiennej podmurowki.
Finezyjna, żeliwna kapica nagrobna z łukowym sklepieniem i dwoma małymi wieżyczkami po bokach.