null

Drewniane domy Starych Bielan

Drukuj otwiera się w nowej karcie

Na fotografii drewniany domek przy ul. Cegłowskiej 35. Fot.BSKZ

drewniany budynek jednorodzinny

Kryzys lat 30. XX wieku dotknął w Polsce wszystkie dziedziny przemysłu, także budownictwo. Szukano rozwiązań, które przy znacznym zubożeniu społeczeństwa, pozwoliłyby na wznoszenie tanich domów z dostępnych i niedrogich materiałów. Postawiono na drewno.

Na zachód od zabudowań Akademii Wychowania Fizycznego na Starych Bielanach, przy zacisznej uliczce Cegłowskiej pod numerem 35, stoi niewielki, uroczy, drewniany budynek, pokryty czterospadowym dachem. Ten skromny dom, odbiegający formą i wielkością od sąsiedniej zabudowy, ma niezwykłą historię.

Wystawa „Tani Dom Własny”
Drewniak przy ul. Cegłowskiej jest jedynym, nieprzekształconym i zachowanym reliktem słynnej ogólnopolskiej eksperymentalnej wystawy „Tani Dom Własny” z 1932 r. Dom z wystawowym numerem 21, zaprojektował inż. arch. Jan Zabłocki. Wystawcą obiektu była Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych. W pawilonie tym reklamowano surowce i gotowe elementy służące do budowy domów drewnianych, produkowanych przez Tartaki Państwowe.

Wystawa „Tani Dom Własny” w dobie kryzysu gospodarczego lat 30. promowała projekty tanich i prostych w montażu budynków. Zachwalała także usługi i produkty budowlane polskich przedsiębiorstw.

Na wystawę zmontowano 21 drewnianych domów, które zostały zaprojektowane przez sławy polskiej architektury. W katalogu ekspozycji można odnaleźć nazwiska takich autorów, jak L. Korngold, B. Lachet, J. Szanajca, R. Gutt, J. Jankowski, S. Siennicki. Nagrodę główną za projekt pawilonu nr 12 zdobył Romuald Miller. Po zakończeniu wystawy prototypy domów, przeznaczone do zamieszkania, pozostały na miejscu, tworząc kameralne osiedle.

Wzorcowe osiedle kolejarzy
Po 1933 roku w bezpośrednim sąsiedztwie osiedla powystawowego Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa Związku Zawodowego Kolejarzy RP „Związkowiec”, wybudowała osiedle kolejnych 27 drewnianych domów. Stanęły przy ulicach Szaflarskiej, Barcickiej, Bogumiła Zuga, Karskiej i Grębałowskiej. Wszystkie budynki miały jednakową prostą, modernistyczną formę. Powstały według zwycięskiego projektu nr 12 Romualda Millera prezentowanego na wspomnianej wystawie „Tani Dom Własny”. Sam autor zamieszkał na osiedlu kolejarzy w domu przy ul. Karskiej 7.

Ciekawostką jest fakt, że Romuald Miller także wcześniej ściśle współpracował z PKP. Według jego projektów zrealizowano liczne budynki kolejowe, w tym reprezentacyjne dworce w Gdyni, Pruszkowie, Żyrardowie i Grodzisku Mazowieckim.

Murowane choć... drewniane
Drewniane domy na osiedlu kolejarzy na Starych Bielanach, zostały wykonane w autorskiej konstrukcji Romualda Millera. Elewacje większości z nich otynkowano. Taki zabieg był często stosowany w 20-leciu międzywojennym w tanim budownictwie drewnianym. Tynkowane domy drewniane łudząco przypominały budynki murowane, których wybudowanie było znacznie bardziej kosztowne.

Zostało tylko trzynaście
Do dziś z 27 drewnianych domów na Starych Bielanach zachowało się jedynie 13. Są one ujęte w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy. W ewidencji znajduje się również unikatowy, powystawowy drewniany pawilon nr 21 przy ul. Cegłowskiej 35, a także układ urbanistyczny i zespół budowlany Starych Bielan.