null

159. rocznica powstania styczniowego

Drukuj otwiera się w nowej karcie

22 stycznia 1863 roku wybuchło powstanie styczniowe. Najbardziej kojarzonym z Warszawą wydarzeniem było stracenie, aresztowanego na ul. Smolnej i więzionego w Cytadeli, jego ostatniego dyktatora Romualda Traugutta.

Krzyż i wiązanki kwiatów.

W przeciwieństwie do poprzedniego zrywu niepodległościowego, podczas powstania styczniowego 1863 r. w Warszawie nie podjęto walki. Z uwagi na obecność 20 tys. garnizonu rosyjskiego obawiano się masakry mieszkańców. Z Warszawy dowodzono powstaniem, powołano wiele instytucji powstańczych, wyrabiano broń, produkowano amunicję i szyto ubrania. Wychodziła też prasa powstańcza. Do wsparcia powstania zgłosiły się także kobiety, pomagały więźniom Cytadeli, opiekowały się rodzinami poległych, zaopatrywały oddziały powstańcze.

W Warszawie Rosjanie zarządzili terror.  Wtedy po raz pierwszy warszawiacy byli świadkami publicznych egzekucji. Mimo stoczenia ponad tysiąca bitew i potyczek w Królestwie i na trenach zaboru rosyjskiego, i udziale blisko 200 tys. osób, nie było szans na zwycięstwo. 

Powstanie upadło 11 kwietnia 1864 roku. Cztery miesiące później 5 sierpnia 1864 roku na przedpolu Fortu Władimir (od 1918 roku Legionów) stracono członków Rządu Narodowego i ostatniego dyktatora powstania 38-letniego Romualda Traugutta. Miejsce straceń Rosjanie urządzili w miejscu pomiędzy fortem a Nowym Miastem, kilkaset metrów od stoków Cytadeli. W egzekucji bohaterów uczestniczyła kilkudziesięciotysięczna rzesza ludu Warszawy modląca się za powieszonych. 

Późne owoce

Choć powstanie styczniowe w potocznej świadomości odbierane jest głównie jako polska porażka, przyniosło ono dalekosiężne efekty. Najważniejszym było przeprowadzone przez carat uwłaszczenie chłopów w 1864 roku, aby odciągnąć od powstania chłopów. Choć taki sam akt ogłosiły władze powstania, carski ukaz okazał się skuteczniejszy. Po powstaniu carat zastopował rozwój Królestwa Polskiego, doprowadzając do jego marginalizacji i represji.  

Stłumienie powstania styczniowego wiązało się z kolosalnymi wydatkami finansowymi dla strony rosyjskiej. Nie można zatem powiedzieć, że wyszła ona z konfrontacji całkiem zwycięsko. 
Powstanie stało się symbolem najwyższego poświecenia dla ojczyzny i patriotyzmu. Do powstania styczniowego często odwoływał się Józef Piłsudski, a jego weterani cieszyli się w II Rzeczypospolitej ogromną estymą.

Należy też powiedzieć, że polskie powstania narodowe dały społeczności międzynarodowej asumpt do dyskusji nad prawem narodów do samostanowienia, czego owocem była między innymi postawa prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona i utworzenie nowych państw po zakończeniu I wojny światowej.  

Zryw z 1863 roku upamiętniony jest stosownym napisem na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.
 

Krzyż i wiązanki kwiatów.
Zobacz galerię (7 zdjęć)
Krzyż i wiązanki kwiatów.
Kamień z pamiątkowym napisem.
Półokrągły ceglany fort.
Tablica z wypisanymi nazwiskami.
Ceglana brama z trzema półokrągłymi wejściami.