null

11 Listopada 66 – przeniesienie zabytkowych inskrypcji

Drukuj otwiera się w nowej karcie

W latach 1944-45 w budynku przy ul. 11 Listopada 66 zorganizowano areszt śledczy NKWD, w którym wieziono i przesłuchiwano Polaków. Na ścianach cel aresztowani pozostawili inicjały i daty. Te tragiczne pamiątki zostaną przeniesione na stałą ekspozycję.

Napis na drewnianej framudze.

W połowie 2021 roku na zlecenie Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków martyrologiczne inskrypcje zostały zinwentaryzowane. W kolejnych miesiącach wykonano również program prac konserwatorskich.

Napisy w rejestrze zabytków 

Na ceglanych ścianach piwnicy zachowały się inskrypcje wydrapane i rysowane ołówkiem kopiowym. Są to inicjały, pseudonimy i daty. Podobne relikty badacze zidentyfikowali na drewnianej ościeżnicy jednej z cel. 
Napisy zostały objęte prawną ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. 

Trzeba je uratować

Budynek przy ul. 11 Listopada jest wyłączony z użytkowania, a jego stan techniczny nie rokował szans na zachowanie zabytków w ich historycznym kontekście. Z postulatem ratowania i zapewnienia przez miasto ich trwałej ochrony zwróciło się do BSKZ Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu. Całe przedsięwzięcie wiązało się więc z koniecznością sporządzenia wspomnianej dokumentacji konserwatorskiej i uzyskaniem pozwolenia MWKZ. Niezbędne było również zawarcie porozumienia z następcami prawnymi byłych właścicieli nieruchomości, umożliwiającego wyjęcie inskrypcji ze ścian budynku.

BSKZ nawiązało w tej sprawie współpracę z IPN Oddziałowym Biurem Badań Historycznych w Warszawie. Na nasze zapytanie otrzymaliśmy pozytywną odpowiedź. Inskrypcje zostaną przyjęte i zaprezentowane w Izbie Pamięci IPN przy ul. Strzeleckiej 8.

Sprawa znajduje pomyślny finał

Realizacji prac podjął się specjalista – konserwator rzeźby kamiennej i elementów architektury. Pojedyncze cegły z inskrypcjami zostały wyjęte z muru, w przypadku ściany działowej wycięto jej większy fragment. Drewnianą futrynę ekipa zdemontowała w całości. Ubytki w murach zostaną teraz odpowiednio naprawione.

W najbliższych dniach relikty, które wymagały wstępnej konserwacji i zabezpieczania, zostaną przetransportowane do placówki IPN przy ul. Strzeleckiej 8. Ponieważ miasto zdecydowało o ich trwałym przekazaniu, już niebawem staną się częścią stałej ekspozycji ukazującej tragizm powojennych represji, jakimi byli poddawani Polacy przez sowieckich funkcjonariuszy NKWD.

Napis na cegle.
Zobacz galerię (8 zdjęć)
Napis na cegle.
Napis na drewnianej framudze.
Zabytkowe cegły osłonięte styropianem na czas transportu.
Miejsce w ceglany murze po wyjęciu cegły z napisem.
Zabezpieczony fragment muru z napisami.