Konferencja Miejsca Otwarte 2020 [online]

PROGRAM

Coraz więcej miast i gmin decyduje się na tworzenie miejsc otwartych (lub wręcz sieci miejsc), traktując je jako jedno z narzędzi wzmacniania wspólnoty. Jednocześnie pandemia wywróciła do góry nogami dotychczasowy sposób prowadzenia miejsca otwartego, a część z miejsc na długo lub w ogóle zamknęła. Czy więc miejsca otwarte to nadal dobra inwestycja? Jakie są zyski, a jakie koszty ich działania?

Zobacz zapis video z tej sesj

Przeczytaj wywiad-podsumowanie z tej sesji: Ewa Stokłuska: Zamknięcie miejsc otwartych byłoby dużym ciosem dla wspólnot lokalnych [wywiad]

Prowadząca: Ewa Stokłuska (Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy)

Goście: 

  • Aleksandra Markowska (Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni),
  • Karolina Suska (Gminna Biblioteka i Dom Kultury w Łaziskach),
  • Lech Uliasz (Centrum Aktywności Międzypokoleniowej „Nowolipie” w Warszawie),
  • Joanna Warecka (Stowarzyszenie Żółty Parasol, sieć SCAL we Wrocławiu)

Coroczne SPA dla animatorów i animatorek Miejsc Otwartych poświęcone będzie oswajaniu zmiany. W roku izolacji i uczenia się podtrzymywania relacji w sytuacji utrudnionego kontaktu fizycznego, czyli w czasie wielkich wyzwań dla osób prowadzących miejsca społecznościowe i dbających o społeczności, warto przyjrzeć się swoim reakcjom i strategiom w sytuacji niepewności.

Zobacz zapis video tej sesji.

Prowadzące: Marta Henzler i Katarzyna Sekutowicz

CELEM WARSZTATU BYŁO:

  • przyjrzenia się swoim reakcjom na zmianę i przyjmowanym strategiom radzenia sobie z nią,
  • poznania perspektyw i doświadczeń innych animatorów i animatorek,
  • „zaczerpnięcia” inspiracji do pracy własnej.

TEMATY PORUSZANE PODCZAS WARSZTATU:

  • Doświadczanie globalnej sytuacji zmiany związanej z pandemią, m.in. zjawisko „czarnego łabędzia” i „szarego nosorożca”.
  • Psychologiczne koncepcje reagowania człowieka na zmianę (koncepcja Z. Freuda).
  • Fizjologiczne reakcje organizmu na stres związany z niepewnością i zmianą (model H. Selyego).
  • Koncepcja VUCA – charakterystyka rzeczywistości niestabilnej, niepewnej, złożonej i niejednoznacznej.
  • Model przywództwa w „burzliwych” w czasach VUCA, czyli VUCA Prime – wizja, zrozumienie, jasność i zwinność.
  • Zastosowanie modelu VUCA Prime do wypracowania sobie indywidualnych strategii funkcjonowania w czasie burzliwych zmian – wartości, marzenia, otwarta komunikacja, zarządzanie sobą w czasie/dokonywanie hierarchizacji i wyborów.
  • Techniki dbania o siebie, m.in. bycie w kontakcie z sobą – świadomość swoich emocji, ciała, umysłu, swoich potrzeb; regeneracja każdego z obszarów (emocji, umysłu, ciała); bycie w relacji, choćby online, z bliskimi osobami; ruch – utrzymywanie ciała w sprawności; kontakt z przyrodą; twórczość – własny akt twórczy, ale też kontakt z kulturą, sztuką, filozofią; dbanie o swoje miejsce pracy, np. porządek, estetyka; odwaga w proszeniu o pomoc.

METODY PRACY:

  • prezentacja trenerska,
  • praca indywidualna w oparciu o arkusz refleksji (załącznik nr 1),
  • praca grupowa w oparciu o arkusz refleksji (załącznik nr 2)
  • refleksja na forum

Jak ma się lodówka do zaufania społecznego, a majsterkowanie do zmiany klimatu? I czy dzielenie może łączyć? W czasie tej sesji poznamy proste i sprawdzone metody współdzielenia i wymiany, które w wielu miejscach pączkują w reakcji na kryzys - finansowy, ekologiczny czy społeczny. Przekonajmy się, czy ekonomia współdzielenia może budować więzi sąsiedzkie wokół miejsc otwartych.

Zobacz video zapis tej sesji.

Prowadząca: Magda Kubecka

Goście:

  • Beata Charycka (Stowarzyszenie Kooperatywa "Dobrze"),
  • Daria Mielcarzewicz (Po-Dzielnia – Centrum Ekonomii Współdzielenia).

 

Podsumowanie sesji:

Celem spotkania było zachęcenie przedstawicieli z różnych miejsc (domy kultury, siedziby ngo, biblioteki, OPS) do wprowadzenia współdzielenia do swojego miejsca. Chodziło także o pokazanie uczestnikom potencjalnych korzyści jakie płyną ze współdzielenia dla budowania społeczności wokół swojego miejsca/wzmacniania relacji sąsiedzkich/zaufania społecznego. 

Wstęp: Prezentacja: Dzielenie jako remedium na kryzys 

Odpowiedzenie na pytanie, na jakiego typu kryzysy współdzielenie może być odpowiedzią? Omawianie kryzysów takich jak: finansowy; zaufania społecznego, sąsiedzki; klimatyczny/ekologiczny - odpowiedzialność za planetę; wykluczenia (dostępem do produktów/zdrowej żywności); nadmiaru, braku miejsca, mnogość rzeczy itp. 

W tej części pokazane zostały przykłady współdzielenia, chodziło o opowiedzenie o inspirujących przykładach, różnej skali współdzielenia. Pokazane zostały takie przykłady jak tablica sąsiedzka, Spółdzielnia Kultury (Warszawa), japońska waluta troski (Furreai Kippu)Walking School Bus (Australia)społecznościowe farmy solarne (USA), zbieracze owoców (miasta holenderskie, Wiedeń, Kopenhaga, coraz popularniejsze w Polsce).  

Zmierzyliśmy się także z definicją ekonomii współdzielenia (sharing economy) jako szerszego, teoretycznego, ekonomicznego kontekstu, w jakim funkcjonują praktyki współdzielenia. Ekonomię współdzielenia można rozumieć jako system rozproszonych sieci połączonych ze sobą jednostek i społeczności, który obejmuje bezpośrednie świadczenie sobie usług przez ludzi oraz współużytkowanie, współtworzenie i współkonsumowanie i kupowanie. Model ten zmienia dominujące modele ekonomiczne i dystrybucyjne i zwiększa efektywność wykorzystywania zasobów (więcej w Raporcie „Ekonomia Współpracy w Polsce 2016”, red. Dawid Sokołowski Sebastian Starzyński prof. Bolesław Rok Łukasz Zgiep) 

Kogo mamy na "sali"?

Krótka "ankieta" on-line z 3 pytaniami do uczestników/czek dotyczących dzielenia oraz ich perspektywy. Po wyświetleniu odpowiedzi na każde z pytań, następował komentarz i pokazanie danych z badań praktyk współdzielenia prowadzonych przez Fundację „Na miejscu” na zlecenie m.st. Warszawy oraz innych danych (przywoływanych na dole tej notatki). 

Wybrane przypadki: Po-dzielnia i Kooperatywa Dobrze   

Daria Mielcarzewicz zaprezentowała Po-dzielnię z Poznania: początki w postacie Give-boxów, sposób działania przez ostatni rok, główne wyzwania i rolę działań społecznych i edukacyjnych.  

Beata Charycka zaprezentowała Kooperatywę Dobrze: wieloaspektowe mechanizmy współdzielenia - miejsca, odpowiedzialności, decyzyjności, oraz rolę społeczności we wszystkich działaniach; funkcjonowanie sklepów kooperatywy, a także plany związane z przestrzenią sąsiedzką, którą niedługo otwierają.

Część dyskusyjna i pytania.

W tej części pojawiło się kilka pytań, np.:

Jak działać w realiach pandemii / lockdownu? 

Sposobem na działanie w czasie pandemii mogą być m.in. mobilne punkty dystrybucji zasobów, przekazywanie rzeczy na kwarantannę, przeniesienie się do sieci, uzupełnianie działań stacjonarnych działaniami on-line, dostosowywanie swoich przestrzeni do wymogów pandemicznych.

Jak egzekwować przestrzeganie regulaminu? 

Regulamin okazał się pomocny w sytuacjach problematycznych. Poprzez odwołanie się do regulaminu (szczególnie jeśli wisi w widocznym miejscu na ścianie i można go po prostu wskazać) łatwiej poradzić sobie w sytuacji, gdy ktoś robi coś sprzecznego z zasadami miejsca (np. hurtowo zgarnia wszystkie zasoby). Regulamin musi być żywym dokumentem, warto go uaktualniać, znać, realnie z niego korzystać. Wtedy ma znaczenie. 

Jak radzić sobie z kradzieżą w podzielniach? 

Pytanie, czy w podzielni, w której wszystko jest do wzięcia za darmo, możemy w ogóle mówić o kradzieży. Ale kontrowersje mogą budzić działania np. handlarzy, którzy przychodzą po rzeczy, by potem je sprzedawać w kolejnym obiegu. Nadal można uznać, że realizują oni niektóre cele podzielni, np. o drugim życiu przedmiotów, ale łamią inne (o darmowej wymianie i obrocie dóbr).

Uczestniczki i uczestnicy spotkania dzielili się również swoimi doświadczenia i inspiracjami.

Wśród nich pojawiły się: 

  • Miejsce Spotkań – Społeczny Dom Kultury (które m.in. robi podobne jak Po-dzielnia tabliczki „korzystaj z deszczówki”, „nie używaj plastiku”) 

Dodatkowo polecam artykuły, badania i linki dotyczące ekonomii współdzielenia:

Kto zarządza miejscem otwartym? Jak codziennie godzić potrzeby odbiorców z możliwościami instytucji? Spójrzmy na te dylematy z różnych perspektyw by lepiej zrozumieć sytuację i szukać najbardziej pasujących nam rozwiązań. Dzięki interaktywnej formule wspólnie wypracujemy rekomendacje dla dobrego współzarządzania.

Zobacz video zapis tej sesji.

Prowadząca: Agata Gajda

Goście:

  • Beata Jakubiak (Sołtyska Wójtowa),
  • Krzysztof Mikołajewski (Wolskie Centrum Kultury),
  • Agnieszka Reiske (Miejsce Spotkań Stare Polesie oraz Miejsce Aktywności Lokalnej Wólczańska 168),
  • Mariusz Cimiński (Leśny MAL, Rada Osiedla LAS).

Podsumowanie sesji:

Sesja poświęcona dyletantom współzarządzania miejsce otwartym, prowadzona przez Agatą Gajdę (obecnie Fundacja Szkoła Liderów, wcześniej miejsca otwarte w Warszawie: Paca 40 i Tarczyńska 11) miała 2 główne części – część panelową i pracę w grupach.

Pierwsza odbyła się dyskusja panelowa, w której udział wzięli praktycy z różnych miejsc i środowisk – od dużego centrum kultury w Warszawie, po świetlice wiejskie:

  • Beata Jakubiak (Sołtyska Wójtowa),
  • Krzysztof Mikołajewski (Dyrektor Wolskiego Centrum Kultury, Warszawa),
  • Mariusz Cimiński (Leśny MAL, Rada Osiedla LAS, Warszawa),
  • Agnieszka Reiske (Miejsce Spotkań Stare Polesie oraz Miejsce Aktywności Lokalnej Wólczańska 168; Łódź).

Podczas dyskusji panelowej poruszono następujące tematy:

Kto zarządza a kto jest gospodarzem miejsca otwartego?; kto ma władzę? Czyje potrzeby są nadrzędne - instytucji czy mieszkańców?; Jaka jest rola animatora/rki miejsca otwartego?

Wszyscy paneliści zgodnie twierdzili, że choć instytucja może zarządzać miejscem, to jego gospodarzem zawsze jest społeczność. W dyskusji zdecydowanie wybił się wątek konfliktów między różnymi grupami odbiorców i trudnej roli animatora/animatorki, która to osoba „ożywia miejsce”, a przy tym powinna posiadać bardzo dużo różnych kompetencji (m.in. mediacji).

Podkreślono także wagę wartości w polityce zarządzania miejscami otwartymi (w tym kluczowej wartości -zaufania) oraz ważnej różnicy miedzy podejściem animacyjnym, nie mającym gotowych rozwiązań, pozostawiającym przestrzeń dla mieszkańców i ich potrzeb, a liderskim – mającym konkretną wizję.

Następnie wszyscy uczestnicy sesji (ok. 35 osób) zostali podzieleni na podpokoje, w których dyskutowali na zadane tematy, starając się wypracować rekomendacje (korzystając z narzędzia Jamboard). Po dyskusji w podpokojach, która miała też bardzo ważne znaczenie sieciujące, na forum krótko podsumowano wypracowane rekomendacje i dobre praktyki.

Inspiracje, refleksje, dobre praktyki z Polski i ze świata. Sześć dwudziestominutowych prezentacji praktyków, przybliżających sposoby działania różnych miejsc otwartych.

Zobacz zapis video tej sesji.

Wystąpienia:

  • Alicja Rymszewicz, Stowarzyszenie Trygort nad Mamrami, “Jak nieśliśmy radość i nadzieję w trudnym czasie lockdownu?”

Jak z pomysłu, by zadbać o trygorckich seniorów w czasie epidemii, zrodziła się wielka akcja szycia maseczek dla służby zdrowia w całym powiecie?  Jak pozyskiwaliśmy wolontariuszy, środki finansowe?  Jakie dodatkowe zaskakujące efekty przyniosła nasza inicjatywa?

Trygort jak mała wieś porwała do działania cały powiat. Stowarzyszenie Trygort nad Mamrami zaczęło swą działalność 5 lat temu jako jedno z wielu stowarzyszeń na rzecz rozwoju wsi (do niedawna również nosiło taką nazwę). Rozmach i zasięg działań bardzo szybko okazał się nie mieścić w granicach jednej wsi, a prowadzone w trygorckiej świetlicy zajęcia, warsztaty i wykłady szybko znalazły szerokie grono odbiorców w okolicy. Promowana przez organizację maksyma o współpracy zamiast konkurencji znalazła odbicie we wspólnym działaniu między sołtysami, kołami gospodyń wiejskich i innymi organizacjami społecznymi.

  • Dorota Lenarczyk, Stowarzyszenie W.A.R.K.A. “Warka Partnerstwo Jabłkowa Warka – jako przykład trwałego partnerstwa opartego o dobro wspólnej lokalnej społeczności tj. Jabłko".

Jak doszło do powstania partnerstwa? Jakie działania udało się zrealizować i jakie podmioty zaangażowano? Co przyczyniło się do sukcesu partnerstwa i co zrobić by partnerstwo było trwałe i rozwijało się?

  • Ryszard Matuszczyk, Klubokawiarnia 22 w Zawierciu i Jacek Pałucha, Referat Rewitalizacji, Urząd Miejski w Zawierciu. “O powstawaniu Klubokawiarni Społecznej”.

Na ulicy Marszałkowskiej w Zawierciu powstaje w mieście pierwsza Klubokawiarnia Społeczna. Będzie to miejsce spotkań i integracji nie tylko mieszkańców osiedla Stary Rynek, ale także całego miasta. W planach są wydarzenia, które zainteresują dzieci, ich rodziców oraz seniorów. Klubokawiarnia powstaje w budynku przy ulicy Marszałkowskiej 22. Pomysł jest wspierany przez nieformalną grupę aktywistów, którzy tworzą Społeczny Ruch Miejski. Klubokawiarnia ma być odpowiedzią na potrzeby mieszkańców całego Zawiercia.

  • Adam Kadenaci, Wolskie Centrum Kultury. “O współpracy z mieszkańcami w czasie pandemii”.

W Wolskim Centrum Kultury, na bazie relacji zbudowanych i pielęgnowanych w przestrzeniach sąsiedzkich, w szybkim tempie zaczęły powstawać inicjatywy pomocowe – zbieranie i wypożyczanie laptopów dla uczniów, szycie maseczek czy paczki żywnościowe dla kombatantów. Dzięki zasobom, elastyczności i wsparciu społeczności wolskie MAL-e reagowały na zagrożenia wynikające z epidemii szybciej niż władze samorządowe. Miejsca Otwarte są polem budowania relacji – między mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi czy instytucjami kultury. Sieć społeczna oplatająca Miejsca Otwarte okazała się szczególnie ważna i pomocna podczas próby podjęcia działań przeciwdziałających negatywnym skutkom epidemii COVID-19. Silnie odczuliśmy to w Wolskim Centrum Kultury.

  • Joanna Pytel - Laboratorium Innowacji Społecznych. “Fundusz Sąsiedzki Gdynia OdNowa”

Fundusz Sąsiedzki „Gdynia OdNowa” to okazja z jednej strony do poznania swoich sąsiadów przez wspólne działanie, a z drugiej - to możliwość zmiany swojego najbliższego otoczenia. To szansa by przekonać się, że dobrze mieć sąsiada, a wspólne podwórko za oknem może być ciekawym miejscem do spędzania czasu i relaksu. Pomysły, które mogą pozytywnie wpłynąć na najbliższe sąsiedztwo, są zbierane w pięciu rewitalizowanych obszarach Gdyni. W ramach Funduszu „Gdynia OdNowa” można uzyskać maksymalnie 2 tys. złotych dofinansowania, co pozwala zrealizować idee tworzone przez mieszkańców i dla mieszkańców. Pandemia pokazała jak ważne jest sąsiedzkie wsparcie i solidarna lokalna społeczność. Fundusz Sąsiedzki „Gdynia  OdNowa” wspiera budowanie pozytywnych relacji pomiędzy najbliższymi sąsiadami. Sąsiedzkie inicjatywy można zgłaszać w kilku kategoriach, m.in. przestrzeń publiczna, czyli wszelkie rozwiązania służące lokalnej społeczności, wydarzenia kulturalne, edukacja, ekologia, aktywność sportowa, czy też spotkania integracyjne.

  • Martyna Obarska, Magazyn Miasta.  “Co po pandemii?”

Jakie wyzwania czekają miejsca otwarte, które musiały sobie poradzić z pandemicznymi okolicznościami? A może zanim świat musiał dostosować się do nowej normalności widać już było tendencje zmiany funkcji i modelu działania instytucji? Przegląd najciekawszych miejskich współzarządzanych przestrzeni

O miejscu otwartym przy kawie, czyli wszystko o co chcielibyście jeszcze zapytać lub o czym chcielibyście jeszcze porozmawiać. Możliwość swobodnego spotkania z organizatorami Miejsc Otwartych 2020 (Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy, Wolskie Centrum Kultury i Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni).

Gospodarze:

  • Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy,
  • Wolskie Centrum Kultury
  • Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni