Miejsca Otwarte 2018

PROGRAM

Dzień „0”, czyli wizyty studyjne po wybranych warszawskich miejscach otwartych odbędą się 17 października. Celem dnia „0” jest zapoznanie uczestników konferencji z różnymi modelami działania miejsc otwartych (w Warszawie – MAL-i).

Plan dnia - 17 października 2018

11.00-12.00 - Warsztat Warszawski (Operator: Fundacja FISE)

12.15-13.15 - Klub TO TU Gibalskiego 10 (Operator: Wolskie Centrum Kultury)

13.30-14.45– Dom Kultury Praga (Operator: Dom Kultury Praga)

15.00-16.00 – Dom Sąsiedzki „Moje Szmulki” (Operator: Praskie Stowarzyszenie Mieszkańców „Michałów”)

"Miejsca otwarte - czyli nic nowego pod słońcem" czyli chwila refleksji na temat inspiracji i źródeł z których wypływa idea miejsc otwartych. Do tego krótkie wspomnienie osobiste o tym czym miejsca otwarte są w historii rodzimej organizacji prelegenta, i dlaczego tak bardzo warto propagować ich ideę.

Prowadzący: Jacek Gralczyk – rocznik 1963. Z wykształcenia pedagog.   Z wewnętrznej potrzeby animator kulturalny i społeczny. Z przypadku urzędnik samorządowy. Aktywny członek i założyciel kilku organizacji pozarządowych. Od początku istnienia mocno związany z Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL – członek Rady Programowej i edukator Instytutu Edukacji Zaangażowanej im. Heleny Radlińskiej.  Wykładowca Collegium Civitas w Warszawie. W ostatnich latach zaangażowany między innymi w planowanie i realizację działań rewitalizacyjnych w kilku miastach Polski.

Miejsca otwarte. Debata wprowadzająca

Moderator:Edwin Bendyk - Dziennikarz, publicysta, pisarz. Pracuje w tygodniku "Polityka". Autor książek „Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności” (2002), „Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci” (2004), „Miłość, wojna, rewolucja. Szkice na czas kryzysu” (2009) oraz „Bunt Sieci” (2012). W 2014 r. opublikował wspólnie z Jackiem Santorskim i Witoldem Orłowskim książkę „Jak żyć w świecie, który oszalał”. Na Uniwersytecie Warszawskim prowadzi w ramach DELab Laboratorium Miasta Przyszłości. Wykłada w Collegium Civitas, gdzie kieruje Ośrodkiem badań nad Przyszłością. W Centrum Nauk Społecznych PAN prowadzi seminarium o nowych mediach. Członek Polskiego PEN Clubu.

Paneliści:

Anna Michalak-Pawłowska - Pełnomocniczka Prezydenta m. st. Warszawy ds. Edukacji Kulturalnej

Twórca i dyrektor Ośrodka Działań Artystycznych dla dzieci i młodzieży „Dorożkarnia”, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie, absolwentka Szkoły Tutorów. W roku 1985 założyła amatorski teatr muzyczny „Pantera”. Od 1988 r. realizuje międzynarodowe projekty. Twórczyni Festiwalu „Dziecięca Stolica”. Realizuje warsztaty z zarządzania kulturą oraz projekty teatralne w lokalnych społecznościach. Jest członkiem European Network of Cultural Centres, Zrzeszenia Animatorów Kultury Forum Kraków, Forum Kultury Mazowsze, wcześniej była ekspertem Instytutu Teatralnego. Była również ekspertem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowego Centrum Kultury, Komisji Dialogu Społecznego. Absolwentka Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej i Zarządzania Kulturą Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest laureatką Nagrody Fundacji Rozwoju Edukacji Lokalne za Inicjatywy Kulturalne w 2015r za stworzenie miejskiego portalu dotyczącego edukacji kulturalnej w Warszawie, jako wsparcia dla animatorów, edukatorów i nauczycieli www.wpek.pl oraz stworzenie konkursu mikrograntów na projekty partnerskie.

Jacek Gralczyk  – rocznik 1963. Z wykształcenia pedagog.  Z wewnętrznej potrzeby animator kulturalny i społeczny. Z przypadku urzędnik samorządowy. Aktywny członek i założyciel kilku organizacji pozarządowych. Od początku istnienia mocno związany z Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL – członek Rady Programowej i edukator Instytutu Edukacji Zaangażowanej im. Heleny Radlińskiej.  Wykładowca Collegium Civitas w Warszawie. W ostatnich latach zaangażowany między innymi w planowanie i realizację działań rewitalizacyjnych w kilku miastach Polski."

Dr Przemysław Sadura - Współzałożyciel fundacji Pole Dialogu, socjolog, publicysta, tłumacz, adiunkt w Instytucie Socjologii UW. Od 10 lat prowadzi badania społeczne dla organizacji pozarządowych i administracji publicznej. Zawodowo zwolennik aktywnych metod badawczych i pracy warsztatowej. W sferze publicznej propagator demokracji bezpośredniej i obywatelskiego zaangażowania. Prywatnie mąż i ojciec ceniący dialog w rozwiązywaniu codziennych problemów. Jest autorem m.in. podręcznika “Konsultacje w społeczności lokalnej”, wydanego przez IS UW i książki “Partycypacja. Przewodnik Krytyki Politycznej”. Tłumaczył m.in. “Samotną gra w kręgle” Roberta D. Putnama. Prowadził projekt “Z klasą o kulturze”. Po mieście jeździ rowerem.

Podsumowanie warsztatu:


Podczas warsztatu przeprowadzona została dyskusja nad korzyściami i obciążeniami związanymi z prowadzeniem miejsca otwartego, tak by poszerzyć pole analizy od kosztów i korzyści finansowych o szerzej rozumiane „koszta” (obciążenia, trudności, ryzyka) takiego miejsca oraz „zyski” (korzyści instytucjonalne, jak i dobra społeczne) płynące z jego funkcjonowania

Punktem wyjścia było określenie (nazwanie) ról jakie pełni lokalnie miejsce otwarte wobec jego „użytkowników” oraz ról społecznych jakie rozwijają „użytkownicy” miejsc:

  • Role organizacji powołującej miejsce otwarte do życia:
    (wskazania uczestników warsztatów: role dyskusyjne - Koordynator?, Animator?, charakterystyczne role: Towarzysz, Facylitator, Strażnik Zasad, Współgospodarz organizujący wspólnie przestrzeń i zasady użytkowania miejsca, Łącznik (osób, zasobów, pomysłów), Włącznik (włącza i aktywizuje), Odkrywca Lokalnych Talentów
  • Role, które rozwijają osoby włączające się w działalność miejsca otwartego:
    (Inicjator, Dzielący się Wiedzą, Facylitator, Informator, Mediator, Słuchacz, Spowiednik, Informator, Animator, Lider

Kolejnym etapem pracy warsztatowej było zebranie głównych działań podejmowanych przez miejsca otwarte oraz ich lokalnego znaczenia (zwł. zaspokajania lokalnych potrzeb)

  • potrzeby wspólnotowe, „bycia razem”
    (spędzić czas, korzystanie ze wspólnej przestrzeni kuchennej, wspólne gotowanie, spotkać się z innymi i zrobić coś wspólnie, spotykać się z innymi ludźmi, tworzyć więzi,  uczestniczyć w spotkaniach wspólnoty mieszkaniowej, spotkać drugiego człowieka, potrzeba integracji)
  • potrzeba relaksu, rekreacji, zabawy, drobnych usług lokalnych
    (potrzeba „nicnierobienia”, relaksować się, pobyć: sam ze sobą, z przyjaciółmi, z mentorem, z sąsiadami, oglądać film, wypożyczyć rower, dowiedzieć się co się dzieje w okolicy, korzystać z komputera i internetu, odpocząć, grać w gry planszowe, szachy itp.)
  • potrzeby osobistego rozwoju i dzielenia się wiedzą, pomysłami
    (rozwijać swoje zainteresowania, rozwijać pasje, realizować swoje pomysły na wydarzenia i spotkania swojej społeczności, zorganizować warsztaty, prowadzić korepetycje, organizować spotkania tematyczne)
  • potrzeby współdziałania w społeczności i ze społecznością
    (wskazania uczestników warsztatów: wymyślać wspólnie z lokalną społecznością kolejne pomysły i działania wymieniać się, np. produktami działkowymi, zorganizować wymiennik książek

W nawiązaniu do działań realizowanych w miejscach otwartych określono jakie kompetencje rozwijają osoby włączające się do działań w ramach miejsc otwartych: komunikacji, współdziałania, „umiejętności miękkie”, inteligencja emocjonalna”, wzmacnianie poczucia własnej wartości, sprawczości, pewności siebie, nauka decyzyjności, brania współodpowiedzialności za działanie, postawy empatii, tolerancji, otwartości; świadomość dobra wspólnego)

Określono wspólnie szeroko rozumiane korzyści („zyski”) z działalności miejsc otwartych:
WIZERUNKOWE: wizerunek otwartości i przystępności, instytucji prowadzącej miejsce otwarte; postrzeganie jako instytucji stosującej nowoczesne metody zarządzania i współrządzenia lokalnego (ang. governance), wzrost zaufania do instytucji, wzrost poczucia identyfikacji z instytucją i miejscem w którym działa, postrzeganie instytucji bardziej jako miejsca spotkań niż lokalnego usługodawcy. Uwaga: otwartość nie oznacza pełnej dostępności  (są konieczne zasady)
ORGANIZACYJNE: uwolnienie potencjału lokalnej współpracy, poczucie bezpieczeństwa – komfort eksperymentowania z różnymi  aktywnościami
SPOŁECZNE: propagowanie idei wpływających na korzystne zmiany w środowisku lokalnym, możliwość zespołowego uczenia się na własnych błędach, włączanie i aktywizowanie grup wykluczonych do „obiegu społecznego”, umożliwianie im uczestnictwa

Główne obciążenia (koszta, nakłady i ryzyka związane z prowadzeniem miejsca otwartego:

  • Koszty utrzymania lokalu, infrastruktury, wyposażenia i materiałów warsztatowych oraz koszty zużycia czy zniszczenia sprzętu
  • Koszty kadrowe – kadry prowadzącej miejsce otwarte oraz jej wsparcia (superwizja, ze względu na istotne koszty emocjonalne związane z prowadzeniem miejsca otwartego)
  • Koszty promocji miejsca otwartego i jego działań
  • Koszty zaniechania jako narzędzie pokazujące, że prowadzenie miejsc otwartych się opłaca (koszt usuwania problemów społecznych, które wystąpiłyby, gdyby miejsca otwartego nie prowadzono)
  • Ryzyko zmiany koordynatora prowadzącego miejsce lub zmiany lokalizacji lub zmiany instytucji prowadzącej może osłabić dynamiką działania miejsca
  • liderzy – zmiany liderów, wyłanianie się nowych liderów, konflikty lokalne (z jednej strony liderzy mogą zwiększać frekwencję, z drugiej rozbijać wypracowane przez grupę efekty)
  • Wypalenie zawodowe kadry miejsc otwartych
  • Brak społecznej energii do kontynuacji działania
  • Zawłaszczenie przestrzeni przez jedną grupę
  • Zastana gotowa przestrzeń (zbyt dopracowana „za dużo charakteryzacji”, zbyt kosztowna, trudna w adaptowaniu, modyfikowaniu, „oswajaniu”)
  • Brak zrozumienia działań i idei MAL
  • konflikty wartości
  • Zatrzymanie się w jednym punkcie (miejsce otwarte ma być z zasady procesem, ewoluować w sposób organiczny razem ze zmianami w grupie i społeczności)
  • Skupienie się na wskaźnikach ilościowych, problem „jak ewaluować?” miejsce otwarte

Na pytanie co jest głównym „produktem” społecznym, korzyścią, „zyskiem” z prowadzenia miejsc otwartych padły następujące odpowiedzi:

  • dobre emocje
  • relacje, więzi, integracja (m. in. międzypokoleniowa)
  • identyfikacja, tożsamość
  • aktywizacja postaw obywatelskich (m. in. wzrost udziału w wyborach jako wynik aktywności lokalnej w miejscach otwartych)
  • powstawanie partnerstw przy instytucjach lokalnych
  • tworzenie nowych społeczności i bliskich relacji (przyjaźnie, kontakty międzyludzkie)
  • miejsce otwarte jako miejsce, które wyraża aktualny wspólny, lokalny rytm życia

Podsumowanie
Na miejsca otwarte warto spojrzeć nie tylko z perspektywy analizy finansowo-księgowej, ale przede wszystkim z punktu widzenia kapitałów, jakie tworzą one lokalnie:
- dzięki potencjałowi edukacyjnemu (edukacja w działaniu, edukacja całożyciowa, rozwijanie kompetencji) wpływają one na wzmacnianie lokalnego Kapitału Ludzkiego
- dzięki walorom integracyjnym wspólnoto-twórczym,  wpływają one również na rozwój Kapitału Społecznego oraz Kapitału Symbolicznego (nadają miejscu i jego mieszkańcom znaczenie i wzmacniają tożsamość).
Zainwestowany Kapitał Finansowy przekłada się na wyżej wymienione kapitały.

W analizie miejsca otwartego pytajmy nie tylko o to czy się opłaca prowadzić takie miejsce, ale również czy i dlaczego warto.

Prowadzący: Sebastian Wacięga - facylitator zespołowego diagnozowania i planowania strategicznego (wizja, misja, kierunki rozwoju). Ukończył studia ekonomiczne i europeistyczne (doktorat na temat pomocniczości w lokalnej współpracy). Od 2004 roku związany z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie, gdzie współpracował z kilkudziesięcioma instytucjami: muzeami, ośrodkami kultury, bibliotekami i samorządami. Współtwórca gier ekonomicznych inspirowanych lokalną historią: „Chłopska Szkoła Biznesu” i „Oil City – galicyjska gorączka czarnego złota”. Współautor książki „Lokalne muzeum w globalnym świecie. Poradnik praktyczny”.

Celem warsztatu jest zrozumienie zależności istniejących pomiędzy miejscami otwartymi, a partnerstwami lokalnymi. Coraz częściej spotykając się na tym samym terenie owe podmioty mogą współpracować, konkurować lub zachowywać dystans. Co jest właściwe w danej sytuacji, co umożliwia rozwój lokalnej społeczności. Wprowadzenie do dyskusji przykładów wzajemnych relacji obu partnerów pozwoli osobom uczestniczącym wypracować w mniejszych grupach wspólne wnioski i rekomendacje dotyczące konkretnych rozwiązań.

Prowadzący: Zbigniew Wejcman – absolwent studiów politologicznych, od 1993 r. pracuje w Biurze Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS. Wspiera organizacje III sektora oraz JST jako doradca (SCWO), animator (OWES, Warszawa Lokalnie) i szkoleniowiec (superwizor STOP). Stypendysta Freedom House z wieloletnim doświadczeniem pracy w Rosji, na Litwie, Ukrainie, w krajach V4. Autor i współautor blisko 50 publikacji książkowych.

Na spotkaniu spróbujemy wyjść poza utarte schematy myślenia o przestrzeni. Poszukamy w dziedzinach i miejscach na pozór mało związanych z inicjatywami społecznymi czy kulturą. Sprawdzimy co może nas zainspirować w klubie, świątyni, pracowni mody lub galerii handlowej. Przyjrzymy się najważniejszym trendom, które mają wpływ na kształtowanie miejsc spotkań. Wypróbujemy też taką otwartą przestrzeń planować i tworzyć wspólnie z jej użytkownikami.

Prowadząca: Magdalena Kubecka - antropolożka kultury, badaczka miasta i placemakerka, w swojej pracy testuje co uspołecznia przestrzeń miejską, jak skutecznie angażować mieszkańców w kształtowanie swojego otoczenia. Od ponad 12 lat wspiera instytucje kultury, organizacje i mieszkańców miast w podejmowaniu inicjatyw lokalnych.  Współzałożycielka inicjatywy Jak działa miasto, wiceprezeska Fundacji Na miejscu. Pisze o kulturze i mieście w Magazynie Miasta oraz na swoim blogu Blog Magdaleny Kubeckiej.

Podsumowanie warsztatu

Na początku warsztatu cała grupa stworzyła listę celów działania Miejsc Otwartych. Wspólna definicja miała stanowić podstawę do dalszej wymiany doświadczeń w podgrupach. Uczestnicy wskazali na następujące cele:

  • Tworzenie/wzmacnianie wspólnoty lokalnej
  • Integracja mieszkańców (na wielu płaszczyznach)
  • Aktywizacja do działania
  • Dzielenie się przestrzenią i zasobami z mieszkańcami
  • Nauka współodpowiedzialności
  • Rozwój mieszkańców (szeroko rozumiany)
  • Prowadzenie edukacji np. obywatelskiej, profilaktycznej…
  • Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu
  • Łącznik między mieszkańcami, a samorządem

W podgrupach uczestnicy pracowali nad dwoma tematami, które następnie zostały zaprezentowane na forum. Oto efekty ich pracy:

Efekty działania Miejsca Otwartego

Jakie możliwości daje Miejsce Otwarte:

  • Możliwość korzystania z przestrzeni i zasobów; MO charakteryzują się dużą dostępnością.
  • Możliwość spotkania innych ludzi; uruchomienie i budowanie nowych relacji.
  • Buduję poczucie bezpieczeństwa, zaufania i akceptacji.
  • Daję możliwość rozwoju i dzielenia się pasjami.
  • Daję możliwość wpływu na najbliższe otoczenie.
  • Daję możliwość realizacji różnorodnych funkcji – dostosowywania tych funkcji do potrzeb/chęci/możliwości mieszkańców. Jedyne ograniczenie jakie jest to polskie prawo i zasady jakie mieszkańcy wspólnie z gospodarzem ustalili dla MO.
  • Mieszkańcy mogą w sposób konstruktywny/pozytywny/kreatywny spędzać wolny czas. Daję alternatywę dla codzienności.
  • Mieszkańcy mogą odkryć drzemiący w nich potencjał.
  • Dzięki MO różne pokolenia mogą się integrować.

Co zmienia się w mieszkańcach i społeczności lokalnej pod wpływem działania Miejsca Otwartego?

  • Mieszkańcy zaczynają ze sobą rozmawiać. Budują się między nimi nowe relacje. Otwierają się za siebie nawzajem. Wzrasta poczucie zaufania. MO zmniejsza poczucie samotności.
  • W mieszkańcach może nastąpić zmiana ich postaw np. zaczną stosować się do zasady wzajemności obowiązującej w MO.
  • Wśród mieszkańców buduje się poczucie tożsamości z miejscem, w którym mieszkają (realizują potrzebę poczucia przynależności). Mogą lepiej poznać daną okolicę, organizacje działające na tym terenie, innych mieszkańców.
  • Zmniejsza się poczucie zagrożenia i bezradności.
  • Okolica, w której znajduje się MO, staje się lepszym miejscem do zamieszkania – jej szeroko rozumiana wartość wzrasta. Poprawa jakości życia mieszkańców.
  • Pojawia się świadomość istnienia różnic w społeczności lokalnej, które prowadzą do konfliktów.
  • Wśród mieszkańców zwiększa się poczucie sprawczości.
  • Wzrost kompetencji społecznych wśród mieszkańców.
  • Mobilizuje mieszkańców do działania.
  • Mieszkańcy współtworzą zasady obowiązujące w MO, dzięki czemu jest dla nich duży stopień akceptacji. Wspólne budowanie zasad prowadzi też do wzrostu poczucia współodpowiedzialności za przestrzeń.

Jakie informacje powinny być brane pod uwagę przy ocenie działalności Miejsca Otwartego?

  • Kontekst w jakim działa MO. Każda społeczność lokalna jest inna. Różnią się od siebie pod kontem stopnia integracji mieszkańców, chęci działania, problemów z jakimi się borykają. Przy ocenie działalności MO warto brać pod uwagę z jakiego miejsca startowało. Ważnym kontekstem, który trzeba brać pod uwagę, jest też przestrzeń/zasoby jaką dysponuje MO, liczba osób zatrudnionych. Ze względu na szeroko rozumiany kontekst ciężko jest porównywać między sobą działalność poszczególnych MO.
  • Przyrost inicjatyw oddolnych.
  • Źródło nowych mieszkańców odwiedzających MO. Jeśli mieszkańcy polecają sobie nawzajem to miejsce, to można uznać to za wskaźnik sukcesu działalności MO.
  • Tendencja wzrostowa wśród uczestników. Analiza jakościowa uczestników (kto korzysta z oferty/angażuje się w działalność MO).
  • Różnorodność grup/odbiorców (wiek, płeć, status społeczno-ekonomiczny). Im odbiorcy bardziej zróżnicowani, tym wyżej można ocenić działalność MO.
  • Jeśli MO potrafi „wychować” wolontariuszy, który wspierają działania/realizują własne pomysły, to jego działalność można ocenić wysoko.
  • Opinie mieszkańców.
  • Dostępność dla osób niepełnosprawnych.
  • Zbadanie potrzeb mieszkańców i dostosowanie oferty do tego.

Dokumentowania efektów działalności Miejsca Otwartego

Jakie informacje powinny być dokumentowane?

  • Działania i aktywności odbywające się w MO. Czy w MO pojawiają się nowe działania? Jeśli tak, to jakie? Czy działania są inicjowane oddolnie czy „centralnie? Kto realizuje działania?
  • Jakie grupy społeczne korzystają z MO? Czy dołączają nowe grupy uczestników? Jeśli tak, to jakie? Listy obecności – liczba osób, wiek płeć (problem z RODO)
  • Czy mamy wolontariuszy wspierających działalność MO? – liczba osób, liczba godzin wsparcia
  • Czy gospodarze są w kontakcie z mieszkańcami, poznają ich i wsłuchują się w ich potrzeby? – pojawiło się jednak pytanie, że takie informacje ciężko jest zbierać
  • Dokumentacja zdjęciowa wydarzeń i codziennego życia MO
  • Liczba odrzuconych wniosków ( powody ich odrzucenia)
  • Zmiana postaw/wiedzy/umiejętności u mieszkańców.
  • Opinie mieszkańców na temat działalności MO – zbierane przy pomocy np. animacyjnych metod badawczych (ścianki, domki, mapy, spacery)
  • Mapa zasobów i kompetencji mieszkańców skupionych wokół miejsca otwartego. Pomaga to w pracy gospodarza MO. Dzięki temu możemy np. linkować ze sobą mieszkańców o podobnych zainteresowaniach/potrzebach.

Jak gospodarz może skutecznie zbierać informację o efektach działalności?

  • Fotorelacje/filmy z działań
  • Ilościowe metody badawcze np. ankiety rozdawane wśród mieszkańców
  • Listy obecności
  • Jakościowe metody badawcze np. obserwacja, wywiady, ścianki, domki, mapy, spacery
  • Zbieranie opinii od mieszkańców w sposób bezpośredni (rozmowa) i pośredni (komentarze w Internecie)
  • Karty środowiskowe animatora/gospodarza opisujące zmianę postaw/wiedzy/umiejętności wśród mieszkańców.
  • Gospodarzom brakuje czasu na ewaluację. Warto angażować w takie działania wolontariuszy/praktykantów działających przy Miejscach Otwartych. Uczestnicy podkreślali też, że ewaluacja powinna być przeprowadzana przez ludzi z zewnątrz – niezwiązanych z MO. Pojawiło się też ważne pytanie: „Jak to zrobić, żeby ewaluacja działa się przy okazji?”
  • Pojawiło się też pytanie, czy urzędnicy/miasto są gotowi na szczery raport? Co jeśli efekty działania nie są takie jak oczekiwaliśmy?

Prowadzący: Adam Kadenaci - praktyk partycypacji społecznej z 7-letnim doświadczeniem w pracy ze społecznościami lokalnymi. Do działań z mieszkańcami wykorzystuje umiejętności trenerskie, badawcze i animacyjne. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi i instytucjami kultury. Przez rok prowadził Dom Sąsiedzki "Akumulator" w Domu Kultury Kadr.

Podsumowanie warsztatu:

To spotkanie było zbiorem refleksji, opinii samych migrantek i migrantów, którzy działają w Miejscach Aktywności Lokalnej w szczególności w przestrzeni Warsztatu Warszawskiego. Prezentacja naszymi osobami była ich głosem, wszelkie informacje i hasła były cytatami z wywiadów, które przeprowadziłyśmy przygotowując się do spotkania. To co wybrzmiało miało zachęcić do refleksji uczestniczki/ów „co robię i jak robię i czy idę w prawidłowym kierunku? Czy jestem gotowa/y na danie przestrzeni różnorodności? Czy rzeczywiście słucham i chcę dostrzec to co widzą, słyszą i czują migrantki/ci? Czy dostrzegam ich potrzeby i potrafię je wykorzystać?

Szukamy strategii działania, innowacyjnych pomysłów, nowych perspektyw we włączaniu różnorodności w swoje Miejsca Otwarte (np. w Domach Kultury, Bibliotekach, salkach przy Kościołach, Cerkwiach, klubokawiarniach itd.) ale nie szukamy u źródła, nie pytamy samych zainteresowanych o ich opinię, o ich potrzeby, działamy według własnych ograniczeń i oczekujemy zmiany!!!

Potrzeby i rekomendacje:

  • W otwieraniu się na różnorodność ważny jest głos migrantek/ów, stworzenie przestrzeni na przekaz komunikatu co dla samych zainteresowanych jest ważne i w jaki sposób chcą się zaangażować, aby aktywnie działać w swojej społeczności. Brak analizy potrzeb to brak otwartości, to tylko zapraszanie migrantek/ów jako „gości” do konkretnych działań. Dążymy do unikania takich sytuacji na rzecz oddania przestrzeni na oddolne działania grupie cudzoziemców.
  • Cudzoziemcom zależy na kreowaniu przestrzeni w społeczności w której żyją. Chcą zagospodarować otoczenie nie tylko innowacyjnymi pomysłami i spektakularnymi projektami, ale małymi bez budżetowymi lub niskobudżetowymi działaniami, które osobiście aranżują.
  • Sami zainteresowani przekazali, że ważnym elementem takiej współpracy jest wspieranie merytoryczne migrantów w ich pomysłach i aktywnościach, ale jednocześnie dawanie przestrzeni dla samodzielnych działań w MAL (wspólnych z mieszańcami ale czasami i zamkniętych – dla swoich potrzeb). To też przestrzeń na popełnianie błędów, naukę i zbieranie doświadczenia.
  • Kadra powinna wiedzieć, ze to co dla nas jest oczywiste proste i wydaje się podstawowymi informacjami w rzeczywistości dla migrantki/a jest nie do pokonania to jak „wyprawa przez Himalaje”.

To co usłyszeliście nie jest odkrywcze ani innowacyjne ale to głos migrantek/ów …one/oni chcą miejsca przyjaznego, godnego zaufania aby wykorzystać ich zasoby, ich doświadczenie, wykorzystać nowoczesność tradycji a nie folklor i etniczność ich pochodzenia. Migranci nie chcą być odbierani przez prymat tradycji ale przez pryzmat nowoczesności i ich możliwości.

Dobre praktyki współpracy owocują:

  • Przyrostem wiedzy wśród cudzoziemców na temat Miejsc Otwartych w Polsce.
  • Wzrostem kompetencji cudzoziemców w zakresie aktywnego uczestnictwa w życiu społeczności lokalnych.
  • Przyrostem wiedzy na temat: narzędzi aktywności obywatelskiej.
  • Wzrostem poczucia własnej wartości migrantek/ów dzięki wspólnym działaniom i obustronnemu zaangażowaniu na początkowym etapie.
  • Przełamaniem stereotypów ze migrant – to konsument społeczeństwa w którym mieszka.(Migrant potrafi! Tylko nie zawsze wie jak to zrobić.)
  • Wynikiem spotkania międzykulturowego gdzie obserwujemy poszerzoną zdolność postrzegania i zaakceptowania otwarcia na przedstawicieli różnych kultur a jednocześnie świadomość własnych ograniczeń.

Rekomendowane programy do wykorzystania przy tworzeniu strategii współpracy z migrantami:

  • Program Active Citizen. Program Aktywna Społeczność wspiera rozwój społeczny na poziomie społeczności lokalnych. Jego celem jest motywowanie członków i członkiń społeczności do podejmowania odpowiedzialności za ich społeczne potrzeby.
  • ABCD (Asset-Based Community Development) program rozwój społeczności oparty na zasobach , czyli odkrywanie i mobilizacja zasobów (Mike Green, Henry Moore)

 Rekomendacje – głos migrantki współprowadzącej spotkanie:

- „nie wszyscy uczestnicy naszego spotkania mieli doświadczenie we współpracy z migrantami oraz (moim zdaniem) nie wszyscy jeszcze mentalnie są otwarci na różnorodność (lub po prostu nie mają takie potrzeby w swojej miejscowości)”
- „nie wszyscy uczestnicy wykorzystali możliwość zadawania pytań bezpośrednio migrantce, która pracuje w MAL-u, żeby wykorzystać tą wiedzą w swojej prace”
- „warto kontynuować takie spotkania (lub nawet szkolenia) w różnych formach wspólnie z migrantami, które często mogą zainspirować do nowych działań lub pomysłów w MAL-u, ponieważ mają na miejsca aktywności lokalnej swoją wiedzą, inne spojrzenie”.

Prowadząca: Iwona Cichowicz - coach, trenerka, inspiratorka zmian, kierowniczka Warsztatu Warszawskiego, współpracowniczka Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, współprzewodnicząca Branżowej Komisji Dialogu Społecznego ds. cudzoziemców, koordynatorka projektów rozwojowych i edukacyjnych w Fundacji Świat na Wyciągnięcie Ręki, realizatorka projektów coachingowych w Klubie Ukraińskich Kobiet. Zainspirowana wielokulturowością aktywistka społeczna działająca na rzecz środowisk migranckich i defaworyzowanych nie tylko zawodowo, ale też prywatnie. Współpracowała z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się pomocą uchodźcom oraz migrantom, osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym (m.in. Fundacja Ocalenie, Fundacja Refugee.pl, Stowarzyszenie Otwarte Drzwi, Kamiliańska Misja Pomocy Społecznej i in.). Hobbistycznie fotograf dnia codziennego, zakochana w Kaukazie i Himalajach, zainspirowana ruchem improwizacyjnym i buddyzmem tybetańskim

Prowadząca: Oksana Denysyuk - dziennikarka, tłumaczka, aktywistka. bPrezeska Fundacji Ukraińskie Centrum Informacyjne, współpracowniczka Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, pracowniczka infopunktu w Warsztacie Warszawskim. Posiada ponad 10-letnie doświadczenie jako  dziennikarka, współpracuje z telewizjami ukraińskimi i portalami m.in. z: BBC, 112 Ukraina, 5 kanał, poland2day. Pisze o życiu migrantów w Polsce. Współpracowała m.in. z Międzynarodową Organizacją ds. Migracji przy realizacji projektu „Jestem migrantem”, Ambasadą Ukrainy przy organizacji Dnia Niepodległości Ukrainy, licznymi organizacjami migranckimi, jest członkinią Rady w Fundacji na Rzecz Centrum Wielokulturowego. Aktywistka działająca na rzecz migrantów w Polsce, organizatorka i inicjatorka licznych inicjatyw: międzynarodowych koncertów, wizyt studyjnych, targów, wernisaży, pierwszej ukraińskiej street-art galerii w Polsce.

W trakcie warsztatu zmierzymy się z zagadnieniem międzypokleniowości w projektach społecznych i w przestrzeni publicznej. Pokażemy ogromny potencjał seniorów  w zmienianiu swojego małego "polis" w oparciu o swoją pasją. To ona jest kluczem do relaizacji projektów intergeneracyjnych.

Prowadzący: Damian Kalita - producent wydarzeń kulturalnych i pokazów mody z wieloletnim doświadczeniem, kurator, animator kultury, koordynator projektów społecznych i kulturalnych, ekspert projektów aktywizujących osoby 55+ oraz społeczność lokalną oraz osoby 55+. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji  UKSW. Współpracował z warszawskimi i ogólnopolskimi instytucjami kultury oraz organizacjami pozarządowymi, m.in. z Towarzystwem Inicjatyw Twórczych „ę”, Nowym Teatrem, Biurem Festiwalowym IMPART, oddziałem warszawskim SARP, Fundacją Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia”, Muzeum Warszawy, Against Gravity, Wolskim Centrum Kultury, Teatrem Ochoty, Akademią Sztuk Pięknych, Centrum Kultury Zamek, Studiem Teatralnym „Koło”, stowarzyszeniem „Artanimacje”, Amnesty International, Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich. Zrealizował m.in. pilotaż projektu dla seniorów "UTW dla społeczności lokalnych", cztery edycje programu „Archipelag Pokoleń – kurs edukacyjny dla osób 50+”, projekt edukacyjny dla młodzieży„Poznaj siłę praw człowieka”, projekt związany z zagospodarowaniem przestrzeni publicznej „Nowa Towarowa”; wspierał projekty społeczne animatorów 60+ w programie „Seniorzy w akcji”;  odpowiadał za produkcję spektakli „Idiota”, „Stalker. Interpretacja”, „Mały ma dziewczynę” oraz pokazów mody na warszawskiej ASP. Jest autorem programu wydarzeń towarzyszących cyklowi „Starość to radość” w ramach festiwalu Docs Against Gravity, kuratorem cyklu spotkań sąsiedzkich w Pracowni Komuny Pa Występkspert w komisjach do spraw osób starszych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich oraz Ministrze Pracy i Polityki Społecznej.

Celem spotkania jest dyskusja o tym jak efektywnie współpracować z młodzieżą w miejscach otwartych. W trakcie spotkania zostaną zaprezentowane przykładowe rozwiązania takiej współpracy. Wspólnie zastanowimy się także nad trudnościami, poszukamy rozwiązań, a dzięki obecności samej młodzieży od razu zweryfikujemy nasze pomysły.

Karolina Dudek-Rączka - pracowniczka Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy. Koordynatorka i współtwórczyni miejskiej polityki młodzieżowej – Programu „Młoda Warszawa. Miasto z klimatem dla młodych 2016-2020”. Dba, by głos młodzieży był słyszany w Warszawie i by młodzież chciała go wyrażać, nie tylko w swoim gronie, ale również w szkole, dzielnicy, czy urzędzie. Wspiera w działaniu Młodzieżową Radę m.st. Warszawy. Jako trenerka i edukatorka pracuje z młodzieżą, urzędnikami, nauczycielami, doradcami zawodowymi i przedstawicielami organizacji pozarządowych.

Pułapki otwartości czyli kto nam umykają… i jak ich dogonić? – to warsztat który jest próbą spojrzenia na wyzwania otwartości w dwóch perspektywach:

  • Wspólnej refleksji na temat tego co robimy a czego jeszcze nie, w imię otwartości naszych instytucji i organizacji?
  • Jakie potencjały i jakie ryzyka niesie ze sobą polityka otwartości?

Prowadzący: Jacek Gralczyk – rocznik 1963. Z wykształcenia pedagog.   Z wewnętrznej potrzeby animator kulturalny i społeczny. Z przypadku urzędnik samorządowy. Aktywny członek i założyciel kilku organizacji pozarządowych. Od początku istnienia mocno związany z Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL – członek Rady Programowej i edukator Instytutu Edukacji Zaangażowanej im. Heleny Radlińskiej.  Wykładowca Collegium Civitas w Warszawie. W ostatnich latach zaangażowany między innymi w planowanie i realizację działań rewitalizacyjnych w kilku miastach Polski.

Podsumowanie warsztatu:

Plan warsztatu:

  1. Diagnoza problemu, linie demarkacyjne:
    1. Kolonizator, czyli kto? Kolonizacja, czyli co? Co nam przeszkadza w kolonizacji?
    2. Linia demarkacyjna: różnice między oswajaniem a anektowaniem przestrzeni.
  1. Profilaktyka i doraźne reagowanie. Praca na własnych przykładach uczestników
  2. Dobre praktyki. Dyskusja grupowa

Efekty pracy grupowej:

Definicja kolonizacji:
Kolonizacja to zawłaszczanie, bądź zamykanie przestrzeni, zagarnianie czasu bądź kompetencji innych osób. Jest to również narzucanie innym (ukrytych) zasad jednej grupy (często chronologicznie pierwszej w danym miejscu). Jako kolonizacja bywa także odbierany egotyzm i niechęć do słuchania animatora i innych użytkowników miejsca; wyparcie, odrzucenie i nie branie pod uwagę interesów innych osób.

Dlaczego nie zgadzamy się na kolonizację?
Kolonizacja narusza podstawowe wartości Miejsc Otwartych, czyli sprawiedliwość i równy dostępu oraz wypacza rozumienie słowa „publiczne”; nie pozwala na realizację celu, przyświecającego działaniom Miejsc Otwartych, tj. wspieranie wspólnoty lokalnej i integrację sąsiedzką.

Zawłaszczenie przestrzeni wiąże się z zamykaniem się na różne grupy i na różnorodność użytkowników.

  • Użytkownik czuje się osamotniony, oceniany, nie odnajduje się w grupie/przestrzeni miejsca otwartego
  • Kolonizacja kłóci się z założeniami, jakie przyjmują animatorzy, narusza potrzeby animatorów.

Linia demarkacyjna:
Linia demarkacyjna wyznaczana jest przez cele działalności Miejsc Otwartych i warunki konieczne do ich realizacji. Kolonizacja zaczyna się tam, gdzie się kończy dialog partnerstwo.
Warunkiem działania miejsc otwartych jest:

  • Wspólne konstruowanie reguł:  regulamin, powinien być tworzony wspólnie i mieć charakter otwarty
  • Gotowość do ciągłego dialogowania oraz regulamin, który ciągle pracuje: „Starzy” są gotowi na przyjęcie reguł „nowych”, „Nowi” są gotowi dopasowywać się do reguł „starych”.

Propozycje dobrych praktyk w zakresie profilaktyki i reagowania na przejawy kolonizacji:
Przykład kolonizacji: nadmierne skracanie dystansu fizycznego, kleptomania (ośrodek dla osób cierpiących na chorobę Alzheimera).

Profilaktyka:
- informacja, że nie lubimy dotyku,
- instalacja kamer,
- zamykanie istotnych rzeczy na klucz,
- warsztaty z dotyku i asertywności.

Działania doraźne:
- natychmiastowa reakcja (w obecności osoby trzeciej),
- wyciąganie konsekwencji,
- reagowanie za każdym razem, wyraźne NIE.

Przykład kolonizacji: funkcjonujący od wielu lat klub seniora nie zgadza się na funkcjonowanie w tej samej przestrzeni innego klubu seniora.
Profilaktyka:

  • ustalenie właściciela – komunikacja zainteresowanych,
  • integracja (wydarzenia typu: „poznajmy się”),
  • ustanowienie procedury rezerwacji sal, tworzenia harmonogramów,
  • diagnoza- jaka jest przyczyna podziału?

Działania doraźne:

  • mediacja,
  • praca z konfliktem,
  • „wyzerowanie pokoju” – zburzenie ścianek działowych, zmiana planu przestrzennego.

Przykład kolonizacji: „Mój fotel” (niepisane zawłaszczenie konkretnego sprzętu we wspólnej przestrzeni).

Profilaktyka:

  • ustalenie zasad użytkowania sprzętu, spisane zasady,
  • wyposażenie mobilne, zmienna przestrzeń.

Działania doraźne:

  • wymiana wyposażenia
  • żart
  • rozmowa w cztery oczy
  • poproszenie problematycznej osoby o pomoc we wprowadzaniu nowych osób.

Prowadząca: Anna Cybulko -mediatorka, moderatorka, trenerka.  Specjalistka z zakresu dialogu i zarządzania konfliktem. Wspiera Miasto Stołeczne Warszawa w procesach konsultacyjnych oraz w rozwiązywaniu konfliktów interpersonalnych i między grupowych, których uczestnikami są mieszkańcy Warszawy. Na co dzień Rzeczniczka akademicka  Uniwersytetu Warszawskiego, rozwiązująca konflikty z udziałem studentów i/lub pracowników, działająca na rzecz równości i różnorodności, przeciwdziałająca mobbingowi i dyskryminacji.  Mediatorka Centrum Rozwiązywania Sporów i Konfliktów przy WPiA, UW, specjalizuje się w sprawach cywilnych, gospodarczych, pracowniczych i rodzinnych oraz w rozwiązywaniu sporów społecznych.

Spektakl improwizowany, do którego inspiracją będzie świat animatorek i animatorów kultury. Grupa Hulaj po warszawsku wykorzysta techniki impro, abyście mogli spojrzeć inaczej na swoją codzienną pracę, głośno powiedzieć, co w niej lubicie, a co Was denerwuje. Będzie to także okazja do poznania uniwersalnego zastosowania improwizacji teatralnej, która bawi, ale też pomaga rozmawiać o ważnych sprawach.

Hulaj po warszawsku to teatralna grupa improwizacyjna, która występuje w Warszawie już od 6 lat. Jej członkowie uczą w Szkole Impro i prowadzą własną scenę przy pl. Teatralnym – Resort Komedii.

więcej o Artystach: Czytaj więcej na Facebook

więcej o scenie Resort Komedii: Czytaj więcej na Facebook

Podczas spotkania porozmawiamy o wyzwaniach, które stoją przed animatorami domów kultury, które organizują czy też będą organizować Miejsca Aktywności Lokalnej. Podzielimy się doświadczeniami związanymi ze wsparciem mieszkańców w realizacji ich pomysłów na działania społeczne i kulturalne. Zastanowimy się, czy MAL to działanie i przestrzeń związane z misją domu kultury czy dodatkowe zadanie.

Prowadząca: Teresa Jankowska - Z wykształcenia architektka wnętrz, z wyboru animatorka, trenerka, superwizorka, edukatorka, samorządowiec. Pracuje w Fundacji Biuro Inicjatyw Społecznych w Krakowie, Stowarzyszeniu Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie, Fundacji Kultura i Miejsce w Krakowie i Stowarzyszeniu na rzecz Gminy Brzeszcze „Brzost”. Współpracuje z instytucjami samorządowymi i organizacjami pozarządowymi. Posiada doświadczenie w zakresie animacji społecznej i kulturalnej (m.in. Centrum Aktywności Lokalnej, Program Rozwoju Bibliotek, Rewitalizacja Społeczna, Dom Kultury+ Inicjatywy Lokalne 2014 - 2018). Pełniła rolę konsultanta ds. wdrożenia subregionalnego modelu partycypacji publicznej projektu „Decydujmy Razem", w ramach którego powstał model konsultacji społecznych (2013-2014). Koordynowała Program Animacji Społecznej w Łodzi, który był częścią pilotażowego projektu „Opracowanie modelu prowadzenia rewitalizacji obszarów miejskich na wybranym obszarze w Mieście Łodzi” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 (2015). Od roku 2016 jestem animatorką środowisk lokalnych w Fundacji Biuro Inicjatyw Społecznych w Krakowie w programie Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej. Jest absolwentką Wydziału Architektury Wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Ukończyła Studia Podyplomowe m.in.: Kierowanie procesami edukacyjnymi w obszarze rewitalizacji, przedsiębiorczości, samorządności lokalnej (2016) w Wyższej Szkoła Pedagogiczna im. J. Korczaka w Warszawie; Podyplomowe Studia Superwizji w animacji i współpracy środowiskowej; Uniwersytet Gdański, Wydział Nauk Społecznych (2010}; Studia podyplomowe „Akademia Dziedzictwa”, Międzynarodowe Centrum Kultury i Małopolska Szkoła Administracji Publicznej w Krakowie (2005); Kurs dla trenerów rozwoju lokalnego, Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej w Warszawie, Ambasada Brytyjska (2001).

Po śniadaniu „terapeutycznym” dobry moment na udział w „grupie wsparcia”, tak o tej dyskusji można powiedzieć pół żartem, ale i pół serio. Prowadzenie otwartego domu kultury czy domu kultury z komponentem otwartej przestrzeni to wyzwanie zarówno w kontekście wewnętrznym – zespół, infrastruktura, i zewnętrznym – relacje z otoczeniem, władzami, potencjalnymi i faktycznymi użytkownikami otwartej przestrzeni. Podczas dyskusji stworzymy warunki do otwartej, szczerej, ujawniającej wyzwania - ale też zmierzającej do inspirujących rozwiązań - wymiany doświadczeń.

Prowadząca: Marta Lewandowska - trenerka umiejętności psychospołecznych, prowadzi w całej Polsce warsztaty na temat współpracy, planowania strategicznego, równego traktowania, rozwoju kompetencji komunikacyjnych i liderskich. Prezeska i założycielka Fundacji Kultury Dialogu. Członkini Warszawskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego II, III i IV kadencji. Członkini Zespołu Sterującego Programu rozwoju współpracy m.st. Warszawy i organizacji pozarządowych do 2020r.. Specjalizuje się w prowadzeniu partycypacyjnych procesów tworzenia dokumentów strategicznych i programowych, wspiera liderki i liderów instytucji publicznych i organizacji pozarządowych. Współautorka i jedna z trenerek programu Laboratorium Edukacji Kulturalnej, współprowadziła proces tworzenia Planu rozwoju warszawskich bibliotek i Kodeksu Dobrych Praktyk współpracy dzielnicowych domów kultury i organizacji pozarządowych. Autorka Modelu Biblioteki MIC (WIK) – wielokulturowej, innowacyjnej społecznie i kreatywnej biblioteki – tworzonego w ramach międzynarodowego projektu Daily innovators and daily educators in libraries.

W ramach dyskusji z elementami warsztatowymi porozmawiamy o idei otwartości instytucji publicznej, jaką jest biblioteka, na społeczność lokalną, w tym oczekiwania i potrzeby różnych grup mieszkańców i wyzwaniach, z jakimi się to wiąże dla pracowników biblioteki. Postaramy się spojrzeć na temat z różnych perspektyw - dostrzec możliwości i ograniczenia. Podzielimy się doświadczeniami, obawami, ale też nadziejami (np. dotyczącymi rozwoju wolontariatu). Wymienimy i zbierzemy dobre praktyki.

Prowadząca: Katarzyna Sołtan-Młodożeniec - krajowa koordynatorka ogólnopolskiej akcji Noc Bibliotek od pierwszej edycji, społecznie zaangażowana w rozwój lokalnych bibliotek. Animatorka kultury współpracująca z bibliotekami i szkołami w obszarze działań kulturalno-społecznych, redaktorka i autorka tekstów o kulturze. Autorka publikacji edukacyjnych (m.in. Etnolog – zaloguj się na ludowo, Elementarz Korczaka, Mała Książka na Noc Bibliotek), programów warsztatów i scenariuszy zajęć dla szkół i bibliotek oraz artykułów prasowych o sztuce i kulturze. Wcześniej wydawca (Krajowa Agencja Wydawnicza, Wydawnictwo Spis Treści), od 2007 roku pracuje w Centrum Edukacji Obywatelskiej jako autorka i redaktorka materiałów edukacyjnych oraz koordynatorka programów kulturalnych i obywatelskich.

Podczas tej sesji porozmawiamy o pracy w społeczności lokalnej w kontekście środowiskowej metody pracy socjalnej oraz założeń rozdzielenia zaawanasowanej pracy socjalnej od postepowania administracyjnego. Będzie przestrzeń na wymianę doświadczeń, pokazanie dobrych praktyk, przedyskutowanie wyzwań.

Sesja z gościnnym udziałem eksperckim Pawła Jordana z Biura Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS.

Prowadząca: Katarzyna Sekutowicz - antropolożka kultury. Od 1992 roku związana z Biurem Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS. Trenerka i superwizorka Stowarzyszenia Trenerów Organizacji Pozarządowych STOP, członkini Stowarzyszenia Centrum Wspierania Aktywizacji Lokalnej, Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej. Wspiera w rozwoju liderów i liderki lokalne, organizacje pozarządowe, grupy nieformalne i ruchy społeczne oraz instytucje samorządowe, takie jak biblioteki, szkoły, ośrodki pomocy społecznej czy domy kultury. Prowadzi doradztwo, warsztaty i długofalowe procesy rozwojowo - planistyczne oparte o dialog i partycypację. Specjalizuje się w planowaniu strategicznym, pracy metodą projektu, metodologii uczenia dorosłych, wdrażaniu polityki równości szans, ewaluacji. Jest koordynatorką działań prowadzonych przez Pozarządową Agencję Ewaluacji i Rozwoju.  Autorka i współautorka takich publikacji jak m.in. „Planowanie strategiczne w kulturze”, Regionalny Ośrodek Kultury, Olsztyn 2000, „Ewaluacja i monitoring”, w: Wiedza i doświadczenie, ARF, Warszawa, 2007. W 2018 roku obchodzi 25 lecie pracy trenerskiej i doradczej.

Dyskusja przedstawicieli organizacji, które współpracują ze społecznością lokalną i prowadzą/przymierzają się do prowadzenia miejsca otwartego (zarówno jako zadanie zlecone przez urząd, jak i w ramach innych działań/projektów). Sesja ma na celu zebranie obaw, trudności i wyzwań stojących przed przedstawicielami trzeciego sektora, ale i dobrych praktyk wykorzystywanych przez nich w ich codziennej pracy.

Prowadząca: Agata Urbanik. Facylitatorka, trenerka i badaczka społeczna. Prowadzi Pogotowie Facylitacyjne. Od lat związana z trzecim sektorem. Współzałożycielka Fundacji Pole Dialogu. W swoich działaniach kładzie nacisk na diagnozę potrzeb, tworzenie przestrzeni do konstruktywnej rozmowy i partycypację. Wierzy w rower i planszówki.

Podsumowanie warsztatu:

Podczas sesji z przedstawicielami i przedstawicielkami Jednostek Samorządu Terytorialnego pracowaliśmy i dyskutowaliśmy następujące problemy. Poniżej przedstawiam pytania oraz proponowane odpowiedzi.

  1. Jak przekonać decydentów do otwierania Miejsc Aktywności Lokalnej/Miejsc Otwartych?
  2. Jak zmienić myślenie władz?

Odp.: Zastosować taktykę Dobry/Zły policjant. Pokazywać korzyści z jednej strony a przymus obywatelski z drugiej. Odnosić się do argumentów wyborczych oraz powoływać na programy wyborcze. Przekonywać, ze Miejsce Aktywności Lokalnej może wpłynąć na atrakcyjność decydenta w wyborach.
Warto doprowadzić do nieformalnej kooperacji urzędu z mieszkańcami i zasugerować im oddolny nacisk na osoby decyzyjne, tak, żeby widziały, ze ludzie chcą tego typu inicjatywy jakim jest MAL.
Inicjatywa MALa powinna wychodzić od mieszkańców.  Dla miasta jest to inwestycja w kapitał społeczny i aktywizacja mieszkańców.

  1. Jak stworzyć miejsca atrakcyjne dla wszystkich grup wiekowych?

Odp.: Warto spróbować odnieść się do problemów mieszkańców. W dialogu z nimi tworzyć miejsce.

  1. Jak pogodzić zderzające się dwa odmienne światy Urzędów i inicjatyw oddolnych?

Odp.: Należy spotkać potrzeby ludzi  z możliwościami JST. Warto stworzyć Radę Programową miejsca otwartego. Potrzebny jest dobry animator/ka MALu.

  1. Jak znaleźć miejsce/lokal na MAL?

Odp.: Potrzebna jest dobra wola decydentów i decyzja zarządcy. Warto wykorzystać zasoby miasta lub wynająć od kogoś miejsce. Przy prywatnym lokalu typu klubokawiarnia może być kłopot z finansowaniem.

  1. Jak zdefiniować MAL/ jak określić formułę tego miejsca?

Odp.: Wspólnie z mieszkańcami-konsultacje społeczne, warsztaty z architektami przestrzeni, dotarcie do różnych grup, MAL jest otwartą definicją - ciągły proces.

  1. Jak zachować ciągłość prowadzenia MAL, a jednocześnie być otwartym na zmiany?

Odp.: Forma konkursu zakłada zmiany. Dać zarząd instytucji jak DK, OPS, Biblioteka lub sam Urząd.

  1. Kto powinien prowadzić MAL? JST czy NGO?

Odp.: NGO- konkurs, co zakłada zmiany. To jest i dobre i złe.  /jest za to ma procedury i mniejszą elastyczność. Generalnie wszystko zależy od ludzi.

  1. Jak mapować miejsca? Jak wskazywać lokalizację?

Odp.: Monitorować pojawianie się wolnego lokalu. Wykorzystywać inicjatywę urzędu - pustostany miejskie, spółdzielnia może zaoferować coś urzędowi, mieszkańcy mogą zgłaszać potrzeby dot MALa. warto szukać miejsc nie do końca wykorzystywanych np. szkół, przedszkoli.

  1. Jak zaangażować mieszkańców w działania MALu?

Odp.: Ogłoszenia parafialne, FB, ulotki (sklepy, usługi), tablice ogłoszeń, nośniki multimedialne w komunikacji, wrzucanie do skrzynek, konsultacje on-line, konsultacje podczas imprez miejskich (karteczki na mapie miasta z potrzebami), wózek konsultacyjny. Wykorzystywać małe granty, docierać do różnych grup uczestników i włączać ich w decyzje o MALu, robić sondę podczas otwarcia MALu nt. programu, wyglądu itp.

  1. Jak zdobywać finanse? Sposoby finansowania?

Odp.: Wykorzystywać małe granty i mikro granty, ludzie zaangażowani sami mogą przekazać meble i sprzęty, robić szkolenia dla użytkowników MALi „Jak pozyskać środki na prowadzenie zajęć”, partnerstwo z biznesem, środki Unijne.

Prowadząca: Katarzyna Bryczkowska - certyfikowana Trenerka Rady Europy, coacherka, doradczyni w zakresie zarządzania poprzez wartości i budowania kultury wewnątrzorganizacyjnej. Absolwentka Wydziału Pedagogicznego UW, CSR - Strategia Odpowiedzialnego Biznesu w Akademii Leona Koźmińskiego oraz Prawa Międzynarodowego i Służby Zagranicznej na WPiA UW. Wiceprezeska zarządu Fundacji Kultury Dialogu, której misją jest przekształcenie sfery publicznej w Polsce w obszar dialogu i współpracy. Interesuje ją praktyczna realizacja Praw Człowieka poprzez wsparcie procesów obywatelskich i dobrych rządów Dlatego specjalizuje się w pracy z liderkami i liderami JST w obszarze dobrego rządzenia, w przedsiębiorczości i ekonomii społecznej oraz w treningach z asertywności, komunikacji interpersonalnej w zespołach, świadomego zarządzania zespołem. Obecnie zaangażowana jest w 3 projekty bezpośrednio powiązane z rozwojem społeczności lokalnych i świadomości obywatelskiej: 1.pracuje z Merami Ukrainy nad procesem budowania samorządów (w ramach wspieranego przez Radę Europy i USAid programu DOBRE), 2.od roku jest Doradczynią Kluczową  w Ośrodku Wsparcia Ekonomii Społecznej przy Stowarzyszeniu BORIS, gdzie działa na rzecz rozwoju Przedsiębiorstw Społecznych w Warszawie i w ościennych powiatach. Współpraca z JST jest jednym z jej zadań; 3.od 3 lat współprowadzi warsztaty antydyskryminacyjne dla urzędniczek i urzędników miasta w ramach projektu „Warszawa Włącza” realizowanego przez CKS, FKD i SPK. Współpracuje przy realizacji innowacyjnych społecznie projektów rozwojowo-edukacyjnych ze: Stowarzyszeniem BORIS, Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej, Fundacją Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Fundacją Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, CKS oraz Biurem Kultury m st. Warszawy.

Podsumowanie warsztatu:

W podsumowaniu znajdziesz odpowiedzi na pytania:
- dlaczego warto stworzyć regulamin/zasady współpracy,
- co warto ustalić przed otwarciem/ niedługo po / kilka miesięcy po otwarciu Miejsca Otwartego oraz z kim pracować i jakie są potencjalne korzyści na każdym z etapów,jak poprowadzić proces wypracowywania z mieszkańcami regulaminu/zasad współpracy.

Warsztat zgromadził ponad 20 osób.  Kilka z nich miało doświadczenie w wypracowaniu regulaminu/zasad współpracy z mieszkańcami. Pozostałe osoby dopiero o tym myślały lub przymierzały się do tego procesu.

Słowo „regulamin” brzmi bardzo formalnie i może tworzyć niepotrzebny dystans między kadrą a mieszkańcami. Z tego powodu różne instytucje i organizacje prowadzące Miejsca Otwarte wypracowują z mieszkańcami zasady współpracy. Nazywają też taki dokument w inny sposób np.: instrukcją obsługi, przyjaźnikiem lub zasadami dostępności i otwartości, dobrymi obyczajami. Odpowiednie zapisy będą kształtować atmosferę miejsca, dlatego dość wcześnie warto dokonać wyboru rodzaju komunikatów. Rekomendujemy zapisy pozytywne, wzmacniające postawy otwartości, wzajemności, współpracy, a nie zakazy. Warto pamiętać też o prostym języku, przyjaznej formie graficznej i wywieszeniu zasad w widocznym miejscu.

Treść tego dokumentu nie jest nigdy ostateczna i podlega zmianom w zależności od potrzeb czy etapu procesu społecznego, w ramach którego powstaje Miejsce Otwarte.

 Po co koordynatorowi/ce regulamin/zasady współpracy?

  • aby ludzie w Miejscu Otwartym czuli się bezpiecznie, znali zasady,
  • dla własnego poczucia bezpieczeństwa,
  • jest wtedy możliwość odwołania się do dokumentu,
  • koordynator/ka staje się strażnikiem zasad,
  • jednocześnie musi się też do tych zasad stosować,
  • komunikacja staje się przejrzysta,
  • koordynatorowi/ce ułatwia to kontakt z dyrekcją (można powołać się na regulamin),
  • mniej pracy później – nie trzeba wielokrotnie pewnych rzeczy tłumaczyć,
  • będzie mniej sytuacji konfliktowych - wypracowane zasady tworzą pewien klimat miejsca, mogą wpływać na atmosferę,
  • jest łatwiej uwolnić się od nacisków różnych grup (które np. chcą przejąć miejsce na wyłączność).

Po co mieszkańcom regulamin/zasady współpracy?

  • czują się współodpowiedzialni za miejsce, mają poczucie partnerstwa w jego współtworzeniu,
  • czują się bezpiecznie,
  • zasady funkcjonowania miejsca są dla nich przejrzyste,
  • mogą uwolnić się od dominacji jednej grupy,
  • pozwala to ograniczyć uciążliwości zgłaszane np. przez sąsiadów,
  • otrzymują informację o miejscu.

Wnioski: Regulamin/zasady współpracy są potrzebne i koordynatorowi/ce i mieszkańcom, aby czuli się bezpiecznie i mogli reagować w różnych sytuacjach. Taki dokument ma różne funkcje: informacyjną, pokazującą wartości miejsca (np. ogólnodostępność, bezpłatność), wprowadzającą w zasady korzystania z przestrzeni i zasady odnoszenia się do siebie nawzajem. Współtworzenie dokumentu wpływa na wzrost poczucia wpływu i odpowiedzialności za miejsce.

Co warto ustalić przed otwarciem/ niedługo po / kilka miesięcy po otwarciu Miejsca Otwartego oraz z kim pracować i jakie są potencjalne korzyści na każdym z etapów.

Poniżej przedstawiam zebrane opinie wraz z rekomendacjami.

  1. Co warto ustalić przed otwarciem Miejsca Otwartego?
  • godziny otwarcia (w zależności od rodzaju miejsca – czy jest w całości oddane mieszkańcom czy pełni jeszcze jakieś funkcje np. biblioteki/domu kultury czy jest grupa, która może chcieć korzystać z przestrzeni w specyficznych godzinach, za jakie godziny pracy jest opłacana kadra),
  • dla kogo jest to miejsce (czy dla wszystkich grup czy może są potrzebne jakieś ograniczenia np. osoby do 13 roku życia mogą przychodzić tylko z rodzicami/opiekunami),
  • która przestrzeń jest przeznaczona do użytkowania (część przestrzeni może stanowić np. biuro, więc może być wyłączona z użytkowania przez mieszkańców),
  • minimalne ogólne założenia dot. funkcjonowania Miejsca Otwartego,
  • ustalenie możliwych problemów (jednak racjonalnie, żeby nie zrazić się do prowadzenia Miejsca Otwartego),
  • przygotowanie zakresu tematycznego czy wizję miejsca (co jest otwarte, wewnętrzne zasady i to, co jest do konsultowania), aby w momencie otwarcia był już dokument.

Warto też opracować preambułę (która wprowadzi mieszkańców w ideę miejsca i podstawowe wartości) – wzorować się można na dokumencie Dwóch Jelonków.
Rekomenduję, aby te kwestie ustalić z wybranymi grupami np.: koordynatorami, właścicielami, urzędnikami, osobami z innych miejsc otwartych, osobami z NGO / Komisji Dialogu Społecznego.

Z mieszkańcami (pomysłodawcami, potencjalnymi użytkownikami tego miejsca, aktywnymi mieszkańcami, liderami lokalnymi, potencjalnymi sąsiadami) w czasie konsultacji można ustalić:

  • dookreślić godziny użytkowania, jeśli wcześniej był określony tylko szeroki przedział,
  • pożądane zasady zachowania,
  • konsekwencje niepożądanych działań (rekomendacja: koncentracja na tym punkcie może zamknąć Miejsce Otwarte, więc tutaj warto zachować rozsądek).

Rekomendacją osób uczestniczących w warsztacie było też szerokie konsultowanie wizji miejsca.

Korzyści:

  • zdiagnozowanie potrzeb społeczności lokalnej,
  • chwila refleksji,
  • poczucie bezpieczeństwa,
  • empowerment,
  • świadomość porządkowania początkowych informacji,
  • promocja,
  • współtworzenie, budowanie współpracy,

Występuje jednak zagrożenie usztywnienia współpracy.

Co warto ustalić niedługo po otwarciu Miejsca Otwartego?
dopracować zasady korzystania z przestrzeni (picie, jedzenie, sprzątanie),

  • dopytać o godziny/dni otwarcia,
  • wszystko jako ewaluacja i weryfikacja na podstawie np. obserwacji jak ludzie stosują regulamin/zasady współpracy i rozmów, trwa wyłapywanie luk tzn. tematów, o których warto jeszcze porozmawiać ze społecznością.

Z kim pracować?

  • z internautami,
  • z dotychczasowymi użytkownikami miejsca,
  • z pomysłodawcami,
  • z osobami chętnymi do działania,
  • z koordynatorami,
  • z pojedynczymi mieszkańcami.

Korzyści:

  • weryfikacja dotychczasowych założeń,
  • otwartość na nowe pomysły,
  • empowerment,
  • określenie ram możliwych działań,
  • określenie potrzeb,
  • przejrzystość, poczucie bezpieczeństwa.

Co warto ustalić po kilku miesiącach działania Miejsca Otwartego?

  • wprowadzenie korekty regulaminu/zasad współpracy,
  • praca na przypadkach, czyli jak się zachować w konkretnej sytuacji,
  • ewaluacja sposobu organizacji wydarzeń przez mieszkańców.

Z kim pracować?

  • z użytkownikami miejsca,
  • ze społecznością,

+ wymieniać się doświadczeniami z innymi pracownikami różnych Miejsc Otwartych.

Korzyści:

  • większa znajomość sąsiadów,
  • brak napięć,
  • poczucie wpływu – mieszkańcy jako gospodarze miejsca,
  • satysfakcja,
  • empowerment.

Rekomendacje, jak poprowadzić proces wypracowywania z mieszkańcami regulaminu/zasad współpracy.

  1. Kiedy masz już pewność, że w przestrzeni zostanie uruchomione Miejsce Otwarte, ustal warunki brzegowe jego funkcjonowania (opisane w p.1). Zorganizuj spotkanie w gronie np.: koordynatorów, właścicieli, urzędników, osób z innych miejsc otwartych, osób z NGO / Komisji Dialogu Społecznego i porozmawiaj o najważniejszych kwestiach organizacyjnych.
  2. Następnie zorganizuj konsultacje z mieszkańcami dotyczące wizji miejsca, dookreślenia godzin użytkowania, pożądanych zasad zachowania, konsekwencji niepożądanych działań (zgodnie z p.1). Równocześnie można też konsultować np. wystrój/urządzenie wnętrza Miejsca Otwartego. Poinformuj mieszkańców o warunkach brzegowych.
  3. Na podstawie warunków brzegowych i raportu z konsultacji stwórz w zespole dokument – regulamin lub zasady współpracy. Skonsultuj jego ostateczną treść z przełożonymi (jeśli trzeba). Pamiętaj, że jeśli funkcjonuje regulamin np. biblioteki czy domu kultury, w którym funkcjonuje Miejsce Otwarte – to wypracowany dokument nie powinien być z nim sprzeczny. Umieść dokument w widocznym miejscu, aby mieszkańcy mogli się z nim zapoznać. Możesz rozwiesić część zasad w osobnych przestrzeniach, gdzie obowiązują specyficzne zachowania np. w kuchni.
  4. Po otwarciu Miejsca Otwartego na podstawie praktyki (obserwacji, rozmów) zweryfikuj wstępne założenia (opisane w p.2 i p.3). Zorganizuj spotkanie z aktywnymi mieszkańcami, którzy współtworzą to Miejsce. Wypracujcie wspólnie nowe rozwiązania czy zasady.

Prowadzący: Adam Markuszewski - trener, kooperatysta, działa na rzecz wzmacniania wspólnot lokalnych pracując na co dzień w Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy. Prowadził warsztaty wypracowywania regulaminu w dwóch warszawskich Miejscach Aktywności Lokalnej (MAL).

Strategia, program, misja, wizja, diagnoza, cele, kierunki, projekty, działania, rezultaty, wskaźniki, harmonogram, plan finansowy, wdrażanie… Gąszcz  terminów, niejasność definicji i wzajemnych relacji. Podczas warsztatowej pracy będziemy porządkować i rozjaśniać te terminy znajdując sformułowania i sposoby ujmowania miejsc otwartych w różnego typu dokumentach. Podejmiemy się także próby znalezienia sposobów na to, jak sprawiać, żeby dokumenty te nie pozostawały w zaciszu gabinetów i szuflad, ale były autentycznym narzędziem zmiany.

Prowadząca: Marta Lewandowska - trenerka umiejętności psychospołecznych, prowadzi w całej Polsce warsztaty na temat współpracy, planowania strategicznego, równego traktowania, rozwoju kompetencji komunikacyjnych i liderskich. Prezeska i założycielka Fundacji Kultury Dialogu. Członkini Warszawskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego II, III i IV kadencji. Członkini Zespołu Sterującego Programu rozwoju współpracy m.st. Warszawy i organizacji pozarządowych do 2020r.. Specjalizuje się w prowadzeniu partycypacyjnych procesów tworzenia dokumentów strategicznych i programowych, wspiera liderki i liderów instytucji publicznych i organizacji pozarządowych. Współautorka i jedna z trenerek programu Laboratorium Edukacji Kulturalnej, współprowadziła proces tworzenia Planu rozwoju warszawskich bibliotek i Kodeksu Dobrych Praktyk współpracy dzielnicowych domów kultury i organizacji pozarządowych. Autorka Modelu Biblioteki MIC (WIK) – wielokulturowej, innowacyjnej społecznie i kreatywnej biblioteki – tworzonego w ramach międzynarodowego projektu Daily innovators and daily educators in libraries.

Celem sesji będzie zastanowienie się w jaki sposób instytucje/osoby nadzorujące otwarte miejsca moga kształtować jakość ich działania poprzez wspieranie osób  pełniących w tych miejscach funkcje animacyjne lub koordynacyjne. Zastanowimy się nad potrzebami tych osób, omówimy przykładowe formy wsparcia i wspólnie wypracujemy założenia systemu rozwoju osób pracujących w miejscach otwartych.

Prowadząca: Katarzyna Sekutowicz - antropolożka kultury. Od 1992 roku związana z Biurem Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS. Trenerka i superwizorka Stowarzyszenia Trenerów Organizacji Pozarządowych STOP, członkini Stowarzyszenia Centrum Wspierania Aktywizacji Lokalnej, Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej. Wspiera w rozwoju liderów i liderki lokalne, organizacje pozarządowe, grupy nieformalne i ruchy społeczne oraz instytucje samorządowe, takie jak biblioteki, szkoły, ośrodki pomocy społecznej czy domy kultury. Prowadzi doradztwo, warsztaty i długofalowe procesy rozwojowo - planistyczne oparte o dialog i partycypację. Specjalizuje się w planowaniu strategicznym, pracy metodą projektu, metodologii uczenia dorosłych, wdrażaniu polityki równości szans, ewaluacji. Jest koordynatorką działań prowadzonych przez Pozarządową Agencję Ewaluacji i Rozwoju.  Autorka i współautorka takich publikacji jak m.in. „Planowanie strategiczne w kulturze”, Regionalny Ośrodek Kultury, Olsztyn 2000, „Ewaluacja i monitoring”, w: Wiedza i doświadczenie, ARF, Warszawa, 2007. W 2018 roku obchodzi 25 lecie pracy trenerskiej i doradczej.

 

Amy Jen Su współzałożycielka dużej firmy konsultingowej w jednym ze swoich artykułów dotyczących pracy pisze Dbanie o siebie przestało być luksusem; to część mojej pracy”. Czy animatorki i animatorzy kultury mogą tak o sobie powiedzieć? Czym jest dbanie o siebie i jak to robić na co dzień tworząc miejsca otwarte na ludzi i ich twórcze pomysły? Podczas warsztatu spróbujemy odpowiedzieć na te pytania, podzielimy się też swoimi sprawdzonymi sposobami, które pozwalają ustanowić granice otwartości w miejscach otwartych.

Prowadząca: Karolina Pluta - animatorka kultury, pedagożka teatru członkini zarządu Stowarzyszenia Pedagogów Teatru. Absolwentka Szkoły Trenerów Organizacji pozarządowych, Szkoły Tutoringu prowadzonej przez Fundację Szkoła Liderów, oraz rocznego kursu terapii tańcem i ruchem przy Instytucie DMT.  Przez wiele lat współpracowała z Towarzystwem Inicjatyw Twórczych "ę", w którym m.in. zarządzała pracą sieci Latający Animatorzy Kultury i Latający Socjologowie, wspierała projekty skierowane do seniorów i grup międzypokoleniowych. Autorka projektów społecznych i materiałów edukacyjnych dla animatorów kultury, bibliotekarek, nauczycieli i młodzieży. Prowadzi szkolenia i warsztaty z obszaru współpracy międzypokoleniowej, projektowania działań społecznych i edukacyjnych. Autorka innowacyjnego projektu Scenariusze Przyszłości realizowanego w ramach programu TransferHub Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych wspierającego młodych ludzi w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłości zawodowej.