Problemy ze spłatą zadłużenia i windykacja - Ważne informacje

Nieprzewidziane problemy ze spłatą pożyczki lub kredytu mogą pojawić się zawsze. Jeśli znalazłeś się w trudnej sytuacji, działaj od razu. Jeśli od razu udasz się po pomoc, najprawdopodobniej unikniesz większych problemów. Nie bierz jednak kolejnej pożyczki na spłatę poprzedniej. To prosta droga do tzw. spirali zadłużenia.

W pierwszej kolejności dokładnie sprawdź warunki umowy. Zwróć uwagę na to czy umowa zawiera usługi dodatkowe, które mogą zwiększać wysokość poszczególnych rat. Klasycznym przykładem jest ubezpieczenie kredytu – rezygnacja z niego (lub innych usług dodatkowych) jest najprostszą metodą obniżenia rat. Pamiętaj jednak, że nie zawsze taka rezygnacja jest możliwa, czy też korzystna, np. ubezpieczenie często jest obowiązkowym zabezpieczeniem kredytu, albo też stanowi podstawę do przyznania warunków promocyjnych, np. niższej marży. Umowa może zawierać również nieuczciwe postanowienia, nakładające na ciebie nieuzasadnione opłaty lub opłaty w wygórowanej wysokości. Niedozwolone postanowienia umowne nie będą cię wiązać. 

Kolejnym krokiem może być wypracowanie porozumienia z instytucją finansową, z którą zawarłeś umowę o kredyt. Możesz złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia, czyli zmianę warunków umowy kredytu. We wniosku powinieneś napisać, z jakich powodów proponujesz zmianę warunków umowy, a także jaka jest twoja propozycja dalszej spłaty. Do wniosku powinieneś dołączyć również dokumenty, które potwierdzają przytoczone przez ciebie okoliczności, np. wypowiedzenie umowy o pracę, dokumentacja medyczna potwierdzająca chorobę itd. 

Jeżeli przedsiębiorca przychyli się do twojego wniosku może np. zmniejszyć wysokość rat, albo nawet zawiesić czasowo ich spłatę. Pamiętaj jednak, że tym samym wydłuży się okres spłaty całego kredytu. 

Jeśli masz klika zaciągniętych pożyczek lub kredytów, możesz postarać się o ich konsolidację. Konsolidacja polega na tym, że dotychczas zaciągnięte przez ciebie zobowiązania mogą zostać połączone w jeden kredyt. Jest to wygodne rozwiązanie ponieważ spłacasz wówczas swoje jedno zobowiązania w jednej racie, a nie kilku na raz.

Niezależnie od sposobu działania na jaki się zdecydujesz ważne jest, aby nie dopuścić do wypowiedzenia umowy o kredyt i skierowania sprawy na drogę procesową. Jeśli wykażesz dobrą wolę i chęć spłaty zadłużenia, kredytodawca będzie bardziej skłonny do ustępstw i przychylenia się do twojego wniosku. Twoja postawa ma zatem bardzo duże znaczenie podczas negocjacji z przedsiębiorcą.

Podstawa prawna:
art. 385 [1] kodeksu cywilnego

Kredytobiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, a zaciągnęli kredyt mieszkaniowy, mogą skorzystać ze zwrotnej pomocy finansowej. 

Jeśli wziąłeś kredyt zabezpieczony hipoteką: na zakup mieszkania, budowę lub nabycie domu jednorodzinnego lub kredyt udzielony na spłatę ww. kredytu (kredyt refinansowy) możesz otrzymać pomoc w jego spłacie. Wsparcie polega na przekazywaniu kredytodawcy przez Bank Gospodarstwa Krajowegokwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na spłatę twoich zobowiązań. Wniosek o udzielenie wsparcia należy złożyć w banku z którym zawarta została umowa o kredyt hipoteczny. Wzór wniosku o wsparcie, promesę lub pożyczkę na spłatę zadłużenia znajdziesz tutaj.


W celu uzyskania wsparcia lub pożyczki należy spełniać jeden z następujących warunków:

  1. co najmniej jeden z kredytobiorców posiada status osoby bezrobotnej
  2. miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego przekraczają 50 % dochodów osiąganych miesięcznie przez gospodarstwo domowe kredytobiorcy
  3. miesięczny dochód gospodarstwa domowego kredytobiorcy (pomniejszony o miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego) nie przekracza:
  • w przypadku gospodarstwa jednoosobowego – dwukrotności zwaloryzowanej, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, kwoty wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (aktualnie: 922 zł),
  • w przypadku gospodarstwa wieloosobowego –  iloczynu dwukrotności kwoty wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zwaloryzowanej zgodnie z przepisami tej ustawy i liczby członków gospodarstwa domowego (aktualnie wynosi to 632 zł na osobę).

Po upływie 2 lat od wypłaty ostatniej raty wsparcia lub pożyczki rozpoczyna się zwrot wsparcia lub pożyczki. Kwotę wsparcia/pożyczki dzieli się na 144 równe i nieoprocentowane raty. Po spłaceniu 100 rat bez opóźnienia pozostałą część umarza się.

Wsparcie jest wypłacane na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy, natomiast kwota nie może być wyższa niż 2 000 zł miesięcznie. Kwota ta jest przekazywana bankowy na poczet spłaty kredytu. Okres wsparcia może zostać skrócony jeżeli wystąpią przesłanki wykluczające możliwość jego otrzymania (np. kredytobiorca znalazł zatrudnienie).

Pożyczka na spłatę zadłużenia przysługuje gdy doszło do sprzedaży nieruchomości na którą został wzięty kredyt, ale z pozyskanej kwoty nie udało się spłacić zadłużenia w banku. Przyznana kwota nie może przekraczać 72 000 zł i w całości przekazywana jest na konto banku. O pożyczkę można ubiegać się w terminie 14 dni od dnia sprzedaży nieruchomości. Podczas składania wniosku w banku należy okazać umowę sprzedaży.

Promesa polega na przyrzeczeniu udzielenia pożyczki na spłatę zadłużenia. Należy jednak już wcześniej zawrzeć przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości objętej kredytem hipotecznym.

 

Podstawa prawna:
ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy
rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2019 r. w sprawie wzoru wniosku o udzielenie wsparcia, promesy lub pożyczki na spłatę zadłużenia kredytobiorcom, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej

Kredytobiorcy, którzy stali się trwale niewypłacalni mogą w ostateczności skorzystać z tzw. upadłości konsumenckiej. W ramach upadłości jest możliwe całkowite oddłużenie, czyli umorzenie zadłużenia. 

W celu ogłoszenia upadłości konsumenckiej musisz złożyć w sądzie stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości. To sąd decyduje o ogłoszeniu upadłości, oceniając uczciwość płatniczą w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy. Może oddalić wniosek między innymi w przypadku podania we wniosku nieprawdziwych lub niezupełnych dane albo jeśli doprowadziłeś do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększyłeś jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Po ogłoszeniu upadłości następuje likwidacja majątku i ustalenie planu spłaty wierzycieli, a po wykonaniu planu spłaty – oddłużenie. 

Więcej informacji znajdziesz w poradniku opublikowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a także na stronie internetowej Stowarzyszenia Krzewienia Edukacji Finansowej.

Pomoc w przeprowadzeniu postępowania upadłościowego także możesz uzyskać w Ośrodkach Doradztwa Finansowego i Konsumenckiego prowadzonych przez Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej.

Podstawa prawna:
art. 491 [2] - [5] ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Wbrew temu, co twierdzą pracownicy windykacji, nie mają oni żadnych szczególnych uprawnień podczas wykonywania działań windykacyjnych. Przymusową egzekucją może zajmować się tylko i wyłącznie komornik, działający jako funkcjonariusz publiczny. Podstawą działań komornika jest prawomocny wyrok sądowy opatrzony tzw. klauzulą wykonalności.

W przeciwieństwie do komorników, firmy windykacyjne to przedsiębiorcy specjalizujący się 

w odkupywaniu długów i ściąganiu zaległych wierzytelności – także tych przedawnionych. Mogą one podejmować takie same działania jak ty, jeśli pożyczysz pieniądze koledze i nie otrzymasz ich zwrotu w umówionym terminie. 

Firma windykacyjna może zatem kierować do ciebie wezwania do zapłaty, wezwania do zawarcia ugody, negocjować warunki spłaty zadłużenia. Wszystkie te działania mogą być wykonywane w granicach prawa oraz zasad współżycia społecznego. Jeśli natomiast dłużnik nie zapłaci firmie windykacyjnej zaległości polubownie – pozostaje jej jedynie skierowanie sprawy na drogę sądową. Firma windykacyjna nie może więc wystawić nakazu zapłaty, zająć twojego wynagrodzenia za pracę lub ruchomości, np. sprzętu AGD.

Niedozwolone jest zastraszanie, nękanie ani naruszanie miru domowego i dóbr osobistych dłużnika. Oznacza to, że pracownicy windykacji nie mogą wejść do domu bez twojej zgody, nękać cię ciągłymi telefonami, informować osób trzecich o stanie twojego zadłużenia (np. poprzez wywieszanie kartek na klatce schodowej), kontaktować się z pracodawcą czy też ujawniać twoich danych osobowych. 

Jeśli firma windykacyjna nęka cię telefonami, a pracownicy próbują cię zastraszyć lub obrażają – nie musisz kontynuować takiej rozmowy. Poprzestań na oficjalnej korespondencji pisemnej. Warto skierować do firmy oficjalne pismo wzywające do zaniechania naruszeń dóbr osobistych czy też zaprzestania nieuczciwych praktyk pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Możesz domagać się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego.

Niezgodne z prawem działania firmy windykacyjnej możesz zgłosić:

•  Generalnemu Inspektoratowi Ochrony Danych Osobowych (GIODO) w sytuacji naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, jak ujawnianie twoich danych osobom trzecim,

•  Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w kwestii praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów,

•  Policji – w przypadku uporczywego nękania, naruszenia miru domowego.

Jeśli stałeś się dłużnikiem takiej firmy, przede wszystkim zweryfikuj treść otrzymywanych pism, w tym wysokość roszczenia. 

PAMIĘTAJ!

Do firm windykacyjnych często trafiają wierzytelności przedawnione, więc sprawdź, czy możesz podnieść zarzut przedawnienia. 

Nierzadko firmy windykacyjne naliczają nieuzasadnione lub zawyżone opłaty za podejmowane czynności, co nie jest dozwolone. Przedsiębiorca może domagać się zwrotu kosztów rzeczywiście poniesionych w celu wyegzekwowania należności. Możesz zakwestionować opłaty za czynności niewykonane (np. opłaty za pisma, które do ciebie 

nie zostały faktycznie wysłane), nieuzasadnione (np. wysłanie kilku wezwań do zapłaty tego samego dnia albo po dokonaniu przez ciebie spłaty zadłużenia), a także zakwestionować ich wysokość (np. 30 zł za SMS, 200 zł za wizytę pracownika w domu dłużnika). 

Podstawa prawna:
art. 23, 385 [1], 448 kodeksu cywilnego
art. 3, 4 ust. 1, 5, 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
art. 190a kodeksu karnego
art. 107 kodeksu wykroczeń