null

Weryfikacja osób głosujących w budżecie obywatelskim

Drukuj otwiera się w nowej karcie

KTO JEST UPRAWNIONY DO UDZIAŁU W BUDŻECIE OBYWATELSKIM W WARSZAWIE?

W budżecie obywatelskim (w tym na etapie głosowania) udział może wziąć mieszkaniec, który zamieszkuje na terenie m.st. Warszawy. Przez pojęcie mieszkańca m.st. Warszawy należy rozumieć każdą osobę fizyczną, której miejscem zamieszkania jest m.st. Warszawa (art. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym oraz art. 16 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Przy czym system prawa nie określa żadnych ram czasowych uzyskania statusu mieszkańca.

Za tak szerokim rozumieniem pojęcia przemawia podstawa prawna budżetu obywatelskiego, tj. art. 5a ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że gmina przeprowadza konsultacje społeczne z „mieszkańcami gminy”. Unormowanie art. 5a ww. ustawy nie odsyła w tym zakresie do innych aktów prawnych ani nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do samodzielnego ograniczania kręgu osób uprawnionych do udziału w konsultacjach społecznych. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym budżet obywatelski jest ich szczególną formą. 

Przyjmuje się ponadto, że miejsce zamieszkania zależne jest od zamiaru (woli) konkretnej osoby (art. 25 kodeksu cywilnego). O charakterze pobytu decydują również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Zamiaru stałego pobytu nie należy jednak utożsamiać z faktem posiadania meldunku na terenie gminy. Za mieszkańca m.st. Warszawy należy, zatem uznać każdą osobę, która przebywa na terenie m.st. Warszawy z zamiarem stałego pobytu.

JAK PROWADZONA JEST WERYFIKACJA OSÓB GŁOSUJĄCYCH?

Sprawdzenie miejsca zamieszkania głosującego prowadzone jest na podstawie zadeklarowanej miejscowości. Weryfikacja, o której mowa w par. 39 Uchwały nr XI/218/2019 Rady Miasta Stołecznego z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie konsultacji społecznych z mieszkańcami m.st. Warszawy w formie budżetu obywatelskiego, odbywa się na podstawie Centralnego Repozytorium Bazy Danych Ewidencji Ludności (CRBDEL). Ma na celu sprawdzenie zgodności danych podanych w głosowaniu przez mieszkańca z tymi znajdującymi się w Ewidencji.

Ważność głosów weryfikowana jest automatycznie przez elektroniczny system do obsługi budżetu obywatelskiego, a także ręcznie przez pracowników urzędu. Sprawdzane są wszystkie kryteria, jakie głos musi spełnić, aby zostać uznany za ważny. Wymagania te opisane są w rozdziale szóstym uchwały nr XI/218/2019 Rady Miasta Stołecznego z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie konsultacji społecznych z mieszkańcami m.st. Warszawy w formie budżetu obywatelskiego.

Głosy mogą być uznane za nieważne również z przyczyn formalnych takich jak: zaznaczenie większej liczby projektów niż dopuszczalna, niepodpisanie karty do głosowania czy oddanie więcej niż jednego głosu przy użyciu tego samego numeru PESEL. Dotyczy to głównie kart papierowych, ponieważ elektroniczny system do głosowania nie pozwala na popełnienie takich błędów. Strona blokuje możliwość wpisania numeru PESEL, który został już wykorzystany w głosowaniu, o czym głosujący jest informowany stosownym komunikatem.

Dodatkowo, głosy analizowane są pod różnym kątem i w przypadku podejrzenia bezprawnego wykorzystania danych osobowych kierowane są zawiadomienia do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. 

KIEDY ODBYWA SIĘ WERYFIKACJA GŁOSUJĄCYCH?

Weryfikacja odbywa się po zakończonym głosowaniu ze względu m.in. na to, że:

  1. w celu ograniczenia czasu przetwarzania danych osobowych, dostęp do CRBDEL na potrzeby weryfikacji głosujących możliwy jest przez krótki okres pomiędzy zakończeniem głosowania a ogłoszeniem wyników;
  2. sprawdzenie wielokrotnego głosowania z jednego numeru PESEL możliwe jest dopiero po wprowadzeniu wszystkich kart papierowych do elektronicznego systemu. Zazwyczaj zajmuje to kilka dni od zakończonego głosowania.

DLACZEGO NIE WPROWADZONO OGRANICZEŃ DOTYCZĄCYCH OSÓB MOGĄCYCH WZIĄĆ UDZIAŁ W GŁOSOWANIU NA PROJEKTY Z BUDŻETU OBYWATELSKIEGO?

Od wejścia w życie nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym w zakresie budżetu obywatelskiego wszelkie próby ograniczenia możliwości głosowania ze względu na wiek, zameldowanie czy konieczność spełnienia dodatkowych wymogów w innych miastach były unieważniane przez organ nadzoru, jakim jest Regionalna Izba Obrachunkowa. Ostatnie takie unieważnienie miało miejsce w gminie Piaseczno, która ograniczyła udział w budżecie obywatelskim tylko do mieszkańców miasta Piaseczna i wprowadziła wymogu potwierdzenia miejsca zamieszkania. W unieważnieniu z 25 maja 2021 r. możemy przeczytać:

Zdaniem organu nadzoru ze wskazanych przepisów wynika, że konsultacje w sprawie budżetu obywatelskiego winny być przeprowadzone z mieszkańcami całej gminy, a nie ograniczone jedynie do mieszkańców miasta Piaseczna. W ocenie Kolegium Izby w ramach delegacji ustawowej, obejmującej określenie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji, nie mieści się określenie (zawężenie) kręgu osób uprawnionych do wzięcia udziału w tych konsultacjach.

Takie samo stanowisko przyjmuje np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 176/18, który uznał, że:

[...] ograniczenie kręgu osób uprawnionych do wzięcia udziału w konsultacjach społecznych, do mieszkańców gminy, którzy ukończyli 16 rok życia stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego zarządzenia omawianej części.

W związku z powyższym nie możliwości ograniczania mieszkańców tylko do osób zameldowanych, pełnoletnich itp.

JAK ZAPEWNIONA JEST RÓWNOŚĆ I BEZPOŚREDNIOŚĆ GŁOSOWANIA?

Równość i bezpośredniość głosowania zapewniona jest między innymi poprzez głosowanie imienne. Każdy może zagłosować tylko raz a zakres danych, które muszą być uzupełnione na karcie do głosowania, czyli imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL pozwala na weryfikację tych zasad. Dodatkowo, umożliwionio wybór sposobu głosowania - elektronicznego albo papierowego, w zależności od możliwości, preferencji i kompetencji głosujących.

JAK OGRANICZONO MOŻLIWOŚĆ WYSTĄPIENIA BŁĘDÓW WE WPROWADZANYCH PRZEZ MIESZKAŃCÓW DANYCH OSOBOWYCH W TRAKCIE GŁOSOWANIA?

Rozpoczęcie głosowania elektronicznego możliwe jest dopiero po kliknięciu w link, który wysyłany jest na adres mailowy podany przez osobę głosującą. Daje to m.in. możliwość monitorowania liczby głosów oddanych z tego samego adresu elektronicznej skrzynki pocztowej. Natomiast przyjęcie papierowej karty do głosowania w Wydziale Obsługi Mieszkańca poprzedzone jest potwierdzeniem tożsamości głosującego.

Ponadto, w ramach głosowania mieszkaniec musi podać numer PESEL, który jest daną unikatowym dla każdego mieszkańca. Pozwala to na zweryfikowanie czy dana osoba nie zagłosowała więcej niż raz oraz sprawdzenie zgodności danych z Centralnym Repozytorium Bazy Danych Ewidencji Ludności (CRBDEL).

Dodatkowo, elektroniczny system do głosowania sprawdza czy podany PESEL nie został już wykorzystany w głosowania, co nie pozwala na powtórne wykorzystanie danych osoby, która już wzięła udział w wyborze projektów do realizacji oraz jest informacją dla osób, których dane zostały wykorzystane bezprawnie.